Uciążliwa reklama

5/5 - (4 votes)

Norma artykułu 16 ustęp 1 punkt 5 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zakazuje reklamy, „która stanowi istotną ingerencję w sferę prywatności, w szczególności przez uciążliwe dla klientów nagabywanie w miejscach publicznych, przesyłanie na koszt klienta nie zamówionych towarów lub nadużywanie technicznych środków przekazu informacji”. Tę formę reklamy nieuczciwej w literaturze przedmiotu przyjęto nazywać reklamą uciążliwą[1].

Warta odnotowania jest uwaga dokonana przez R. Stefanickiego, że ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest w zasadzie wyjątkiem, jeżeli chodzi o ustawodawstwo europejskie, zawierając odrębne uregulowanie tyczące reklamy ingerującej w sferę prywatności[2].

W nauce prawa zwraca się uwagę na okoliczność, iż elementem wspólnym wszelkich przypadków reklamy uciążliwej jest ingerencja w sferę prywatności odbiorcy reklamy. Skutkiem tej ingerencji jest ograniczenie swobody podejmowania decyzji u adresatów reklamy, co godzi w jego interesy oraz interesy innych przedsiębiorców [3].

Zakaz reklamy uciążliwej nie jest absolutny. Surowość tego przepisu jest złagodzona okolicznością, iż w myśl art. 16 ust. 1 pkt. 5 nie każda reklama uciążliwa jest czynem nieuczciwej konkurencji. Czynem nieuczciwej konkurencji jest tylko reklama, która stanowi „istotna ingerencję w sferę prywatności” odbiorców reklamy. W praktyce interpretacja pojęcia „sfera prywatności” jest niezwykle trudna. „Pojęcie to już przed wejściem w życie ustawy było określeniem polskiego języka prawniczego. Zostało bowiem przez doktrynę prawa cywilnego zaliczone do dóbr osobistych objętych ochroną przez art. 23 i 24 KC (zamiast wielu zob. S. Grzybowski, [w:] System prawa cywilnego, 1.1, wyd. 2., s. 299). Ustalenia krajowej nauki prawa pozwalają stwierdzić, że prywatność jest stanem spokoju wewnętrznego wyrażającym się pewną odrębnością danej osoby fizycznej w jej środowisku. Ta odrębność personalna obejmuje życie rodzinne, sąsiedzkie, stosunki koleżeńskie, ale również stosunki w miejscu pracy. Odrębność personalna towarzyszy zatem człowiekowi również poza jego „ogniskiem domowym”. Tak więc zachowuje on swoją prywatność również w miejscu publicznym, w środowisku pracy, na ulicy, w sklepie, uczelni itd. Takie rozumienie prywatności powinno być również przyjęte na tle art. 16 ust. 1 pkt 5”[4].

E. Nowińska spostrzega jednak, iż interpretacja „sfery prywatności” odnoszona do dóbr osobistych, chronionych głównie przepisami kodeksu cywilnego, jest niewystarczająca. Autorka pisze, iż na gruncie z.n.k.U. zauważyć można istnienie „grupowych dóbr osobistych” mianowicie konsumenckich. Ochrona tych drugich pozostawać może w sprzeczności ze sferą „zindywidualizowanej prywatności”[5].

Jak wskazuje E. Nowińska celem omawianego przepisu jest wyeliminowanie sytuacji, w których osoba chroniona sferą prywatności znajdzie się pod presją określonych działań i chcąc zakończyć niewygodną dla siebie – dokonuje niechcianego lub nieprzemyślanego wyboru[6] [7].

W nauce prawa zwraca się uwagę, iż przepis ten dotyczy jedynie formy prowadzenia reklamy, a nie jej treści . Powyższy pogląd jest uzasadniony treścią przykładowego wyliczenia form reklamy uciążliwej zawartego w art. 16 ust. 1 pkt 5. Przepis ów wymienia jako formy nieuczciwej reklamy: uciążliwe dla klientów nagabywanie w miejscach publicznych, przesyłanie na koszt klienta nie zamówionych towarów lub nadużywanie technicznych środków przekazu informacji. Ponadto przyjąć należy, iż formą reklamy uciążliwej jest każda forma reklama wywołująca u odbiorców reklamy dyskomfort psychiczny lub narażająca ich na wymierne straty finansowe. Należeć tu będą m.in. ogłoszenia reklamowe naklejane nie w miejscach do tego przeznaczonych (np. drzwi, okna, przystanki autobusowe), druki reklamowe zostawiane na wycieraczkach itp. Niedopuszczalne jest także narzucanie przez przedsiębiorcę swoich usług bezpośrednio na miejscu zdarzenia, które wywołało potrzebę nabycie dóbr czy skorzystania z usług przez niego świadczonych (np. po wypadku drogowym, powodzi)[8].

E. Nowińska zauważa, iż przepis ten nie znajdzie zastosowania w przypadku uciążliwej reklamy, która grozi w interes przedsiębiorcy. Zdaniem autorki dla takich przypadków właściwsze byłoby zastosowanie art. 16 ust.1 pkt 1, czyli powołanie się na sprzeczność z dobrymi obyczajami[9].

Warty odnotowania jest fakt, iż wyraźna ochrona sfery prywatności która ma miejsce na gruncie z.n.k.U. jest nowatorskim rozwiązaniem polskich przepisów regulujących zasady uczciwych stosunków rynkowych[10].

Artykuł 16 ust.1 pkt 5 zawiera egzemplaryczne wyliczenie przypadków, w których mamy do czynienia z „istotną ingerencją w sferę prywatności”. Ustawodawca zdecydował, iż działania takie mogą polegać na:

  • uciążliwym dla klientów nagabywaniu w miejscach publicznych,
  • przesyłaniu na koszt klienta nie zamówionych towarów
  • nadużywaniu technicznych środków przekazu informacji

Ponadto orzecznictwo i doktryna prawa wyodrębniają inne sposoby naruszania sfery prywatności w reklamie. Poniżej zostaną omówione pokrótce najczęściej spotykane w obrocie formy reklamy ukrytej.

[1]  Zob. I. Wiszniewska Polskie… op. cit. s. 41; R. Skubisz [w:] J. Szwaja, Ustawa… op. cit. s. 476 i n.

[2]  R. Stefanicki, Prawne granice swobody przedsiębiorcy w odniesieniu do reklamy „wartościowej”, Pr.Spółek 2001/3 s. 67

[3]  I. Wiszniewska, Polskie… op. cit. s. 41

[4]  R. Skubisz [w:] J. Szwaja, Ustawa… op. cit. s. 478

[5]  E. Nowińska, M. du Vall, Komentarz… op. cit. s 168

[6]  E. Nowińska, Zwalczanie… op. cit. s. 148

[7]  R. Skubisz [w:] J. Szwaja, Ustawa… op. cit. s. 478

[8]  A. Tomaszek, Nieuczciwa… op. cit. s. 41

[9]  E. Nowińska, M. du Vall, Komentarz… op. cit. s 169

[10]  zob. E. Nowińska, M. du Vall, Komentarz… op. cit. s 168

Prawo polskie wobec ochrony praw dziecka

5/5 - (8 votes)

podrozdział pracy magisterskiej

Ustawą o najwyższej randze prawnej regulującą prawa człowieka w Polsce jest Konstytucja. Rozdział II wymienia takie prawa i wolności, jak np. równość wobec prawa, zakaz dyskryminacji – zasady o charakterze zarówno ogólnym, jak i osobistym, politycznym, gospodarczym i społecznym. Zgodnie z art. 30 Konstytucji godność człowieka jest źródłem wolności i praw człowieka i obywatela, jest wrodzona i niezbywalna. Skutki godności nie zależą od wieku i stanu cywilnego osoby (art. 32 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym wszyscy ludzie są równi wobec prawa oraz art. 32 ust. 2 tej ustawy, który zakazuje dyskryminacji ). Przepisy, które szczególnie chronią dzieci i rodziny to art. 48 sek. 1 i 2 oraz art. 72 Konstytucji RP.

Kolejnym aktem prawnym, na który zwrócę uwagę, będzie Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997 r. Zawarte w nim przepisy mają chronić dziecko przed złym traktowaniem i innymi przejawami niemoralnego traktowania dzieci. Są to wszystkie przepisy prawa karnego, w których ofiarą może być dziecko. Dotyczą one: przestępstw seksualnych, przestępstw związanych ze stosowaniem przemocy psychicznej, przestępstw przeciwko rodzinie (uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego, znęcanie się nad członkami rodziny).

Polskie prawo przyjęło wszystkie normy prawa międzynarodowego w zakresie ochrony praw dziecka. Przyjęte przez Polskę ustawy mają pierwszeństwo przed regulacjami wewnętrznymi.28

Krajowe akty prawne w tym zakresie mają charakter bardziej szczegółowy.

Polski system ochrony dzieci przed złym traktowaniem (w świetle uznanych zaleceń międzynarodowych)

Omówienie problemu zakazu przemocy w ustawodawstwie krajowym jest dość skomplikowane, ponieważ istnieje wiele poziomów ochrony dzieci. Zagadnienie to objęte jest nie tylko przepisami prawa karnego, ale także prawa cywilnego i administracyjnego. Praca koncentruje się na prawnej ochronie karnej dzieci, a także na przepisach Konstytucji RP chroniących dziecko. Szczególnej ochronie podlegają dobra dziecka, takie jak życie, zdrowie i prawidłowy rozwój dziecka, moralność, godność i wolność osobista.

Do przepisów chroniących życie dziecka oraz jego zdrowie i rozwój możemy zaliczyć przepisy artykułów 30, 40 i 41 Konstytucji, jak również niektóre przepisy Kodeksu karnego. Przepis artykułu 40 Konstytucji zakazuje tortur, nieludzkiego, okrutnego lub poniżającego traktowania i karania – jak również stosowania kar cielesnych. Przepis artykułu 41 ustęp 1 Konstytucji natomiast gwarantuje każdemu nietykalność cielesną29.

Wiąże się z tym ustanowienie obowiązku szkolnego do ukończenia 18 lat (dotyczy tego artykuł 70 ustęp 1 Konstytucji), a także zakaz stałego zatrudniania dzieci poniżej 16 roku życia (artykuł 65 ustęp 3)30.

Wszystkie te prawa wynikają bezpośrednio z artykułu 30 Konstytucji, który mówi, iż przyrodzona i niezbywalna godność człowieka, a więc także dziecka jest źródłem wolności i praw człowieka i obywatela. Tak więc dziecko jest podmiotem wszystkich praw konstytucyjnych, chyba że Konstytucja wymaga dla ich uzyskania osiągnięcia pewnego wieku – tak jest w przypadku prawa wyborczego.

Zgodnie z Konwencją o Prawach Dziecka, Konstytucja, umieszcza prawa chroniące życie i zdrowie człowieka – także dziecka jako prawa i wolności osobiste, czyli niezbywalnie przyrodzone każdemu człowiekowi. Konsekwencją powyższych przepisów jest między innymi to, iż kary cielesne nie mogą być stosowane ani wprowadzane w ramach prawnie dopuszczalnego systemu kar, jak również w stosunkach międzyludzkich.

Sformułowanie tych przepisów ma charakter generalny, nie przewiduje żadnych ograniczeń w stosowaniu wskazanych zakazów. Nie mogą być więc stosowane wobec dzieci: okrutne, nieludzkie czy poniżające traktowanie, a także kary cielesne.

Ogólnikowość tego przepisu może prowadzić do licznych wątpliwości w praktyce. Nie wiadomo bowiem, czy wobec rozwiązań ustawodawcy zgodne z prawem jest stosowanie wobec dzieci kar fizycznych. Wydaje się jednak, iż chodziło ustawodawcy o inne znaczenie podmiotowe kar cielesnych. Nie chodzi bowiem tutaj o sytuację w której nie można w ramach karcenia zastosować wobec dziecka kary cielesnej, ale o sytuacje w których zabronione jest stosowanie kar cielesnych w celu wpłynięcia na psychikę człowieka (np. przy składaniu zeznań). Jednak Trybunał Konstytucyjny nie wypowiedział się na ten temat.

Konstytucja zawiera również przepisy, które w szczególny sposób chronią życie dziecka w rodzinie. Należą tutaj artykuł 48 ustęp 1 i 2, jak również artykuł 72 Konstytucji. Pierwszy z nich obejmuje prawo rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi poglądami i przekonaniami. „To prawo dzieci stanowi jednocześnie granice uprawnień wychowawczych rodziców, którzy te przekonania mają obowiązek uwzględniać.”31

Przepis artykułu 48 ustęp 2 Konstytucji stanowi, że w przypadku zaniedbania rodziców w wychowaniu dzieci, nienależytego wykonywania obowiązków rodzicielskich lub niekorzystnego wpływu na proces wychowania, sąd może ograniczyć lub całkowicie pozbawić ich praw rodzicielskich – podyktowane jest to dobrem dziecka. Przepis artykułu 72 Konstytucji wprowadza prawo każdego do żądania od władz ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, a także demoralizacją i wyzyskiem. Przepis ten realizuje art. 37 Konwencji o Prawach Dziecka. Zakres obowiązków władzy publicznej został zdefiniowany dość szeroko. Jej zadaniem jest zapewnienie dziecku odpowiedniej edukacji w sensie fizycznym i moralnym. Jest to szczególnie ważne, gdy dziecko pozbawione jest opieki rodzicielskiej.

Z kolei przepis art. 72 sek. 2 Konstytucji stanowi, że przy ustalaniu praw dziecka zarówno organy władzy publicznej, jak i osoby odpowiedzialne za dziecko mają obowiązek wysłuchać dziecka i, w miarę możliwości, starać się uwzględniać jego zdanie. Za ochronę praw dziecka odpowiada Rzecznik Praw Dziecka. Biuro to tworzone jest na podstawie art. 72 sek. 4 Konstytucji. Stanowi on, że ustawa ma określać uprawnienia i sposób powoływania Rzecznika Praw Obywatelskich.  Tą ustawą jest ustawa z 6 stycznia 2000 roku O Rzeczniku Praw Dziecka32.

Normy zawarte w Konstytucji dotyczące ochrony życia i rozwoju dziecka spełniają standardy międzynarodowe.

Kodeks karny jako zbiór przepisów szczególnych wyróżnia rodzaje przestępstw przeciwko dzieciom. Zasadniczo istnieją dwa poziomy interesów dziecka, które są chronione prawem karnym. Są to: osoba dziecka, jego zdrowie, bezpieczeństwo, troska o niego, a także rozwój umysłowy dziecka, a tym samym jego moralność, a także przeciwdziałanie jego demoralizacji33.

Zakres ochrony dziecka rozciąga się na okres prenatalny (chronione jest dziecko poczęte), a także życie nowonarodzonego, jednak obecnych przepisów w tym zakresie w stosunku do przepisów dawnego Kodeksu karnego jest mniej. Są one zgodne z artykułem 6 Konwencji Genewskiej, według której „ Państwa- Strony uznają, że każde dziecko ma niezbywalne prawo do życia.”34

Do przepisów, które szczególnie chronią życie i zdrowie dziecka, a zwłaszcza życie rodzinne, należą te zawarte w rozdziale XXVI Kodeksu karnego. Są to przepisy art. 208 kk stwierdzający przestępstwo nietrzeźwości małoletniego, 209 – zakaz alimentacyjny, art. 210 kk – zaniechanie i art. 211 kk o uprowadzeniu lub zatrzymaniu małoletniego. Z kolei przepisy chroniące rozwój umysłowy dziecka obejmują artykuły Kodeksu karnego w rozdziale XXV Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i przyzwoitości. Są to przepisy takie jak: art. 200 kk określający czyn zmysłowy, art. 201 kk określający przestępstwo kazirodztwa, art. 202 § 2 i § 3 k.k. określające przestępstwo pornografii, art. 204 § 3 k.k. określający nawoływanie do uprawiania prostytucji, a także uprawianie prostytucji przez małoletniego, a art. 204 § 4 k.k. o „handlu ludźmi” oraz art. 253 § 1 k.k. definiujący handel ludźmi, a więc także dziećmi (praktyka ta niestety staje się coraz bardziej powszechna). A także przestępstwo nadużycia zawarte w rozdziale XXVI Kodeksu Karnego. pod tytułem Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece, gdzie w szczególny sposób chroniony jest rozwój psychiczny i fizyczny dziecka.

Przepisy Kodeksu pracy, a w szczególności rozdziału IX tego Kodeksu, chronią również rozwój fizyczny i umysłowy dziecka. Między innymi zabrania się zatrudniania osób, które nie ukończyły 16 roku życia, mają obowiązek odbycia szkolenia zawodowego do 18 roku życia, natomiast pracodawca ma obowiązek prowadzić ewidencję osób nieletnich i zatrudniać ich wyłącznie do lekkich prac.

Obecne rozwiązania prawne uznają jednoznacznie podmiotowość prawną dziecka. Opiera się ona „zwłaszcza na uznaniu, że jest ono osobą, której ze względu na niedojrzałość należy się szczególna ochrona i troska ze strony ludzi dorosłych”35.

Jest to związane ze standardami zawartymi w międzynarodowych aktach prawnych. Wszystkie te akty podkreślają naturalne prawo dziecka do szczególnej ochrony. Instytucje publiczne powinny kierować się nakazem jak najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka.

Również istnieje wiele propozycji zmian systemowych, które mają na celu poprawienie ochrony praw dziecka. Propozycje te dotyczą głównie zamian w Kodeksie karnym. Polska również ratyfikuje w najbliższym czasie dwa protokoły dodatkowe do Konwencji o Prawach Dziecka dotyczące zakazu angażowania dzieci w konflikty zbrojne, a także handlu dziećmi, dziecięcej prostytucji i pornografii36.

Działania Rzecznika Praw Dziecka mają również na celu poprawę polskiego prawa w tym zakresie. Zwrócił się zatem do przewodniczącego Specjalnej Komisji ds. Zmian Kodyfikacyjnych o wprowadzenie do kodeksu karnego nowego rodzaju przestępstwa znęcania się nad małoletnimi i osobami bezbronnymi, a także o zwiększenie odpowiedzialności karnej (zarówno niższej, jak i wyższej). próg). W uzasadnieniu Rzecznik powołała się na dane KGP, które wskazują na kilkunastoprocentowy wzrost przestępstw z użyciem przemocy wobec dzieci.

Rzecznik wydaje się słusznym stwierdzeniem, że obecne regulacje prawne w niewystarczającym stopniu chronią dzieci przed przemocą i okrucieństwem. Niższy ustawowy próg ryzyka, tj. 6 miesięcy, nie pozwala na oddzielenie sprawcy od ofiary w taki sposób, aby ofiara miała bezpieczną przyszłość. W obecnych propozycjach nowelizacji Kodeksu karnego zmieniono niektóre przestępstwa przeciwko dzieciom. Są to zmiany, które proponują przede wszystkim wydzielenie odrębnej kategorii przestępstw przeciwko dzieciom do poszczególnych redakcji oraz podwyższenie ustawowego limitu kary. Tak jest np. w przypadku przestępstwa znęcania się, gdzie ustawodawca proponuje uwzględnienie w art. 191 kk odrębne paragrafy, które dotyczą w szczególności ochrony praw dziecka przed złym traktowaniem.37

Pozostałe propozycje zmian polegają przede wszystkim na podwyższeniu wymiaru kary. Tak jak w przypadku przestępstwa pornografii, rozpijania małoletniego, przestępstwa niealimentacji, porzucenia, uprowadzenia małoletniego.

Rzecznik Praw Dziecka zwrócił się również do Prezesa Rady Ministrów o przedstawienie stanu realizacji postanowień Deklaracji Sztokholmskiej38.

W odpowiedzi Pełnomocnik Rządu stwierdził, że: „(…) system pomocy rodzinie i dziecku w pierwszej kolejności jest nastawiony na pomoc w rozwiązywaniu życiowych problemów rodziny zanim nastąpi rozkład więzi rodzinnych oraz zaistnieją okoliczności zmuszające do rozłączenia rodziny. Silna zdrowa rodzina jest najlepszą ochroną dzieci i młodzieży przed wszelkimi patologiami, również prostytucją i pornografią (…)”39.

Skala przemocy i jej zakres określają, jaki powinien być system przeciwdziałania krzywdzeniu dzieci. Analiza istniejących rozwiązań, jak również istniejących form pomocy wskazuje na wiele niedociągnięć i ograniczony charakter pomocy dzieciom jako ofiarom przemocy oraz niewystarczający wpływ na sprawców.

28 Art. 91 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, Dz. U. 01 nr 28 poz.319. Konstytucja stawia ratyfikowane umowy międzynarodowe przed ustawami stanowiącymi prawo wewnętrzne.

29 L. Kociucki: Ochrona dziecka przed złym traktowaniem, [w:] Konwencja o Prawach Dziecka jw. s. 383.

30 L. Garlicki: Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu., wyd. III, Warszawa 1999, s. 100.

31 W. Skrzydło: Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., Komentarz, wyd. II 1999 r. s. 72.

32 Dz. U. z 2000 r., nr 6 poz. 69.

33 H. Kołakowska – Przełomiec: Dziecko jako sprawca i jako ofiara przestępstwa, (Ochrona dziecka w prawie karnym), [w:] Konwencja o prawach dziecka, jw. s. 421.

34 A. Kwak, A. Mościskier: Rzeczywistość…, jw. s. 65.

35 Konwencja o Prawach Dziecka. Analiza i wykładnia, jw. s. 421.

36 Informacja na podst.: Informacja Rzecznika Praw Dziecka o działalności za 2001 r. oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka, Warszawa 2002 r.

37 Projekt obywatelski zmian do Kodeksu karnego z 11.07.2001 r., druk nr 775.

38 Pismo z 27.12.2001 r. RPD/GR – 1735/01/MD. Dokument ten zobowiązał Rząd RP do wszelkich działań mających na celu zwalczanie seksualnego wykorzystania dzieci.

39 Pismo do Rzecznika Praw Dziecka z dn. 15.05.2001 r.

VI międzynarodowa Konferencja UE, Turcja i Kurdowie 2010

5/5 - (10 votes)

Z początkiem marca odbyła się w Brukseli VI Międzynarodowa Konferencja z cyklu Unia Europejska, Turcja i Kurdowie, tym razem zatytułowana była Turcja i konflikt kurdyjski: Dialog polityczny i budowanie pokoju.

W konferencji udział wzięli politycy europejscy, zwłaszcza ci zaangażowani we wspieranie dążeń akcesyjnych Turcji, a także kurdyjscy i tureccy aktywiści, obrońcy praw człowieka, dziennikarze i naukowcy. Honorowy patronat nad Konferencją sprawowali jak zwykle Archbishop Emeritus Desmond Tutu, laureat nagrody Nobla z Południowej Afryki, Dr Shirin Ebadi, irańska laureatka nagrody Nobla, Bianca Jagger z Rady Europejskich Ambasadorów Dobrej Woli, prof. Noam Chomsky, turecki pisarz kurdyjskiego pochodzenia Yasar Kemal i Leyla Zana, kurdyjska aktywistka, laureatka Nagrody im. Andrzeja Sacharowa.

Uczestnicy konferencji podkreślili wartość podjętej w 2009 przez turecki rząd tzw. Kurdyjskiej Inicjatywy, która jednak nie odniosła sukcesu ze względu na brak porozumienia i współdziałania między rządem, partiami opozycyjnymi i resztą społeczeństwa.

Wskazali jednocześnie, że powodzenie Inicjatywy uzależnione jest w dużej mierze od konsekwentnego przeprowadzenia reform (zwłaszcza w zakresie istniejących regulacji prawnych), egzekwowania obowiązującego prawa i dbania o niezawisłość tureckiego wymiaru sprawiedliwości, oraz opierania się na szerokich konsultacjach społecznych i aktywności obrońców praw człowieka.

Wskazano również na niezbędność zawieszenia przez Turcję wszystkich militarnych operacji w rejonie południowego wschodu kraju, zwłaszcza tych godzących w suwerenność Iraku i Regionu Kurdystanu. Dalszego udoskonalenia wymagają – zgodnie z doniesieniami europejskiego Raportu o postępach Turcji (EU Commission’s 2009 Turkey Progress Report) – dziedziny takie jak swoboda wypowiedzi, wolność słowa i prasy, wolność wyznania, prawa związków handlowych, kontrola cywilna nad armią oraz prawa kobiet. Wyrażono także zaniepokojenie faktem, że uchwalone w 2009 ustawy prawne dotyczące podległości personelu wojskowego sądom cywilnym (dostosowujące prawo Turcji do wymogów UE) zostały zakwestionowane, a ich przyszłość spoczywa w rękach Tureckiego Sądu Apelacyjnego.

Turcję wezwano również do ratyfikowania Protokołu Dodatkowego do Konwencji NZ w sprawie zakazu stosowania tortur (OPCAT), Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego (ICC) oraz Europejskiej Konwencji Ramowej o Ochronie Mniejszości.

W rezolucji końcowej podkreślono, że Turcja musi wypełnić nałożone na nią kryteria akcesyjne zwłaszcza w odniesieniu do Kryteriów Kopenhaskich, przeprowadzając wymagane reformy. Z drugiej strony Unia Europejska została zobowiązana do dalszego uważnego monitoringu procesu akcesyjnego, zaangażowania i współpracy z działającymi w Turcji przedstawicielami NGO.

Inny rodzaj politycznego i finansowego wsparcia ze strony UE powinien dotyczyć utworzenia demokratycznej platformy dialogu między społeczeństwem tureckim i kurdyjskim. Do istotnych elementów budujących dialog zaliczono między innymi zapewnienie wykształcenia w języku ojczystym dla różnych nietureckich obywateli Republiki Tureckiej, a także usunięcie zapisu o 10% progu wyborczym w wyborach parlamentarnych.

Konferencja wezwała również Parlament Europejski i kraje członkowskie do zdecydowanego potępienia zamknięcia prokurdyjskiej partii DTP, a także licznych, mających w ostatnim czasie miejsce, aresztowań kurdyjskich działaczy i polityków.

Nie ulega wątpliwości, że przed Turcją stoi jeszcze wiele zadań, a chęć przeprowadzania konstruktywnych reform została w ostatnim czasie nieco osłabiona. Z jednej strony jest to wynikiem trwającej w Turcji walki politycznej (rządząca AKP contra opozycyjne MHP i CHP i armia), niepowodzeniem akcji Kurdyjska Inicjatywa (Kurdyjskie Otwarcie), co doprowadziło do eskalacji postaw nacjonalistycznych po obu stronach, kryzysu gospodarczego i niezbyt przychylnych wypowiedzi pod adresem Turcji ze strony takich polityków jak Kanclerz Niemiec Angela Merkel czy Prezydent Francji Sarkozy.

Szczegółowe informacje o konferencji na stronie EU Turkey Civic Comission www.eutcc.org oraz Kurdish Human Right Projekt www.khrp.org

Joanna Bocheńska

30/03/2010

Protesty po egzekucji w Iranie 5 kurdyjskich aktywistów

5/5 - (7 votes)

9 maja w okrytym złą sławą więzieniu Evin w Teheranie odbyła się egzekucja 5 kurdyjskich działaczy, w tym jednej kobiety: Ferzada Kemangera, Eli Heyderiyan, Ferhada Wekili, Mehdi Eslamiana i Şirin Elemhuli.

Wykonane w ostatni weekend wyroki śmierci (w sumie w Iranie 8 i 9. 05 wykonano ich 11) dołączyły do smutnej listy represji wobec przedstawicieli opozycji. Oficjalnie cała piątka została oskarżona o prowadzenie wojny przeciwko Bogu (tzw. Moharebeh), nieoficjalnie wiadomo jednak, że wszyscy wspierali prokurdyjską opozycję w Iranie. Wyrok wykonano przez powieszenie.

W kurdyjskich miastach Iranu jak Piranşah, Kamyaran, Mako, Sanandadż, czy Mahabad wybuchły zamieszki, wprowadzono tam również stan wojenny, a irańskie władze przerzuciły w ten rejon dodatkowe oddziały wojska. Protesty odbyły się także w zakładach karnych, gdzie więźniowie uczcili w ostatnich dniach pamięć piątki skazanych. Wiadomo również, że policja i wojsko poddały represjom rodziny skazańców, między innymi aresztowani zostali bliscy Şirin Elemhuli.

Protesty wobec wykonanych wyroków śmierci na kurdyjskich działaczach odbyły się także w Paryżu pod irańską ambasadą, której budynek został nawet nieco uszkodzony, a wielu demonstrantów aresztowała francuska policja.

Warto pamiętać, że mimo licznych głosów potępiających powszechne stosowanie kary śmierci w Iranie, kraj ten nie podpisał jak dotąd żadnego z międzynarodowych traktatów, które zakazują jej stosowania. W ostatnich latach liczba wykonywanych w Iranie wyroków śmierci ustawicznie rośnie, co jest odczytywane jako próba zastraszenia opozycji.

Za KHRP i www.netkurd.com

Joanna Bocheńska

11/05/2010

Turcja i Ormianie. Msza na wyspie Akdamar i wyrok w sprawie Hranta Dinka

5/5 - (7 votes)

19 września, po 95 latach przerwy w maleńkim ormiańskim kościółku na wyspie Akdamar (Axtamar) na jeziorze Wan w Kurdystanie tureckim (Wschodniej Turcji) odbyła się pierwsza msza, w której wziął udział Ormiański Patriarcha Turcji Aram Ateşyan.

Położony na niewielkim wzniesieniu na wyspie Akdamar, pośród błękitnych wód jeziora Van, stary ormiański kościół zachwyca każdego. Został wybudowany w latach 915-921. Przez długi okres funkcjonował jako klasztor, aż do roku 1915, kiedy zamieszkujący Wschodnią Anatolię Ormianie zostali decyzją młodotureckiego rządu wygnani, a w praktyce zgładzeni. Oskarżono ich o kolaborację z Rosją i postanowiono rozwiązać problem poprzez masową deportację. Do dziś między Ormianami i Turcją trwa spór co do tego, czy było to ludobójstwo, a więc działanie z premedytacją, czy jedynie przypadkowa eksterminacja.

Przez długie lata po zamknięciu kościół na wyspie Akdamar (podobnie zresztą jak wiele innych ormiańskich zabytków rozsianych po terytorium Kurdystanu tureckiego) był symbolem wyrzuconej z tych ziem ormiańskiej kultury, przypominał o strasznej przeszłości, na którą w Turcji spuszczono kurtynę milczenia. Pewnie też dlatego popadał w coraz większą ruinę. Nie chcieli dbać o niego Kurdowie, którzy sami w wydarzeniach 1915 roku brali niechlubny udział (choć również niejedna rodzina kurdyjska przygarnęła ocalałe z rzezi ormiańskie dziecko), ani tym bardziej państwo tureckie, które wpajało swym obywatelom prawdę o ormiańskim kłamstwie.

Kilka lat temu coś się jednak zmieniło. Pozostałym w Turcji Ormianom pozwolono odnowić niszczejący kościółek. Lecz, jak żalili mi się jeszcze w 2007 roku kościół zyskał jedynie status muzeum (w gorliwie świeckiej republice) i nie można było na jego szczycie umieścić krzyża ani odprawić tam mszy. Po długich staraniach Ormian kościołowi (decyzją proislamskiego rządu AKP) przywrócono jednak status miejsca kultu. 19 września odprawiona tam została pierwsza msza, na którą do Van przybyło około 3 tysięcy Ormian.

Jest to bez wątpienia ważne i symboliczne wydarzenie. Nie stanowi ono na pewno przełomu w stosunkach turecko-ormiańskich, ale jest jednym z małych, ale znaczących kroczków do przodu, jakie mają miejsce w ostatnich latach.

Chwały natomiast nie przyniósł Turcji niedawny wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie zamordowanego w 2007 roku ormiańskiego dziennikarza Hranta Dinka. Trybunał nakazał Republice Turcji wypłacić rodzinie Dinka odszkodowanie w wysokości 133 595 euro uznając, że w sprawie Hranta Dinka Turcja pogwałciła 2, 10 i 13 artykuł Deklaracji Praw Człowieka.

Proces w sprawie zabójstwa dziennikarza toczy się już trzeci rok, nic jednak nie wskazuje na to by miał się szybko zakończyć. Aresztowany zabójca – Oğün Samast był tylko narzędziem w rękach większej organizacji. Wielu podejrzanych o współudział w zabójstwie Dinka zostało aresztowanych w tzw. sprawie Ergenekon, co wcale nie ułatwia śledztwa. O rzetelny proces walczy rodzina dziennikarza i kilka organizacji broniących praw człowieka. Od kilku lat w Turcji odbywają się też konferencje pamięci Hranta Dinka, przyznawana jest nagroda jego imienia, a powstała po jego śmierci i kierowana przez przyjaciół i rodzinę Międzynarodowa Fundacja im. Hranta Dinka (www.hrantdink.org) stara się kontynuować dzieło tragicznie zmarłego – tj. budowanie w Turcji dialogu, demokracji i społeczeństwa obywatelskiego, oraz tworzenie szansy dla porozumienia turecko-ormiańskiego.

Joanna Bocheńska

02/10/2010