Wolność myśli, sumienia, wyznania- prezentacja praz z dziedziny praw człowieka, praw dziecka – Strona 11 – Prace z prawa. Prace dyplomowe o prawach człowieka, Pisanie prac z prawa

Europejski Trybunał Sprawiedliwości

5/5 - (3 votes)

Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) jest najwyższym sądem w Unii Europejskiej (UE) w sprawach prawnych UE. Siedziba tego sądu znajduje się w Luksemburgu i został on utworzony w 1952 roku. Głównym zadaniem ETS jest zapewnienie, że prawo UE jest jednolite i stosowane we wszystkich krajach UE, a krajowe sądy stosują prawo UE prawidłowo. ETS odpowiedzialny jest za udzielanie wiążących wyjaśnień prawnych dotyczących prawa UE, które są wiążące dla wszystkich sądów krajowych. W ten sposób ETS pomaga utrzymać jedność i spójność systemu prawnego UE.

„Normy wspólnotowe tworzą porządek prawny pochodzenia międzynarodowego. Porządek prawny Wspólnoty cechuje odrębność, (…) polegająca na tym, że jego normy muszą być zastosowane bezpośrednio w różnych państwach członkowskich Wspólnoty. Ich pogwałcenie jest sankcjonowane przez sądy narodowe, których sędziowie związani są niekiedy decyzjami Trybunału (i Sądu Pierwszej Instancji)”[1].

Autorzy traktatów powołujących do życia Trybunał podzielili kompetencje stosowania prawa wspólnotowego między Europejski Trybunał, a sądy powszechne krajów członkowskich. Owy system współpracy ma głównie na celu zagwarantowanie jednolitego i spójnego stosowania prawa wspólnotowego oraz jego stały rozwój. Sądy krajowe są strażnikami wspólnotowego porządku prawnego, a sędzia krajowy w stosunku do owego wymiaru sprawiedliwości pełni potrójną rolę:

jest gwarantem zasady bezpośredniego skutku i zasady bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego;
jest strażnikiem zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego;
jest partnerem Trybunału w zakresie odesłania prejudycjalnego.

Zintegrowanie się wspólnotowego porządku prawnego z wewnętrznym porządkiem prawnym państw członkowskich umożliwiają dwie zasady – bezpośredniej skuteczności i zasada pierwszeństwa. „Bezpośredni skutek prawa wspólnotowego oznacza, że ustanowiona norma prawa wspólnotowego zostaje włączona do krajowego porządku prawnego bez konieczności jakiejkolwiek interwencji ze strony państwa członkowskiego”[2].

Przepisy wspólnotowe zatem tworzą prawa dla jednostek, które mogą powoływać się na nie w sporach. Sprawa Van Gend en Loos z 1963 roku wskazuje na przyczyny rzutujące na bezpośredni skutek prawa wspólnotowego wobec każdego narodu i każdego obywatela Wspólnoty. Europejski Trybunał Sprawiedliwości, w interpretacji art. 12 Traktatu Rzymskiego stwierdził, że prawo wspólnotowe interpretować należy w sposób, uwzględniający cele jakie próbuje się przez nie osiągnąć. W orzeczeniu tym zawarł wielokrotnie powoływane zdanie: „ Europejska Wspólnota Gospodarcza stanowi nowy porządek prawnomiędzynarodowy, na rzecz którego państwa zredukowały, jakkolwiek w ograniczonym zakresie, swe uprawnienia suwerenne, jest to porządek prawny, którego podmiotami są nie tylko państwa członkowskie, ale także jednostki”[3].

Zasada pierwszeństwa polega na tym, że w sytuacji sprzeczności między normą krajową a wspólnotową sędzia krajowy rozstrzygający spór ma obowiązek zastosować normę wspólnotową przed krajową.

Europejski Trybunał Sprawiedliwości został ustanowiony przez traktat paryski o utworzeniu EWWIS z 1951 roku. Od 1957 r. zaczął funkcjonować jako instytucja trzech Wspólnot Europejskich. ETS jest jednym z najważniejszych organów wspólnotowych. Działalność Trybunału została określona w trzech traktatach założycielskich oraz w protokołach zawierających statut ETS. Zgodnie z traktatem o utworzeniu Wspólnoty Europejskiej, ETS określa swoje zasady postępowania (tytuł III statutu). Przyjęcie tych zasad wymaga jednomyślnego zatwierdzenia przez Radę. Zmiany statutowych postanowień proceduralnych dokonuje w sposób jednomyślny Rada na wniosek ETS i po konsultacji z Komisją i Parlamentem Europejskim. Od 1 września 1989 r. ETS posiada podległą mu komórkę pomocniczą jaką jest Sąd Pierwszej Instancji. Siedzibą ETS jest Luksemburg. ETS pracuje w trybie stałym z przerwą wakacyjną od 15 lipca do 15 sierpnia.

[1] Rozstrzyganie sporów w Unii Europejskiej, red. J. Garstka, Łódź 1998r., s. 15

[2] ibidem, s. 23

[3] J. Białocerkiewicz, Prawo międzynarodowe publiczne, Olsztyn 2003 r., s. 412

Polska Karta Praw Ofiary

5/5 - (6 votes)

Wszystkie polskie organizacje, instytucje i osoby prywatne stykające się w swojej pracy z ofiarami przestępstw postanowiły dla poprawienia sytuacji ofiar w Polsce podpisać ten dokument.

Mając na względzie:

zagwarantowaną w Konstytucji Rzeczpospolitej przyrodzoną i niezbywalną godność człowieka i obywatela, będącą źródłem jego wolności i praw, które władze publiczne mają obowiązek szanować i chronić (art. 30 Konstytucji RP);
fakt, iż Rzeczpospolita Polska jest państwem prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, w którym każdy ma obowiązek przestrzegania prawa (art. 2 i art. 83 Konstytucji RP);
zalecenia wypracowane przez międzynarodową społeczność kształtujące politykę postępowania z ofiarami przestępstw, a w szczególności:

Deklarację ONZ o podstawowych zasadach sprawiedliwości dla ofiar przestępstw i nadużyć władzy z 1985 r.,

Europejską Konwencję o kompensacji dla ofiar przestępstw popełnionych z użyciem przemocy z 1983 r.,

Zalecenia Rady Europy Nr R (87)21 w sprawie zapobiegania wiktymizacji i pomocy dla ofiar przestępstw;

oraz

rozumiejąc, iż posiadanie prawa oznacza rzeczywistą możliwość korzystania z procedur gwarantujących ich realizację, zwłaszcza gdy są one naruszane lub nie wypełniane;
rozumiejąc potrzebę podniesienia kultury prawnej poprzez realną egzekucję praw obowiązujących;
kierując się dobrem ofiar przestępstw oraz chęcią pomocy i naprawienia doznanej przez nie krzywdy postanawiamy spisać i upowszechnić Polską Kartę Praw Ofiary.

Definicja i zakres uprawnień

Ofiarą w rozumieniu Karty jest osoba fizyczna, której dobro prawem chronione zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo, a także jej najbliżsi (art. 115 § 11 Kodeksu karnego, Rezolucja 40/34 Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 29 XI 1985 r., Deklaracja podstawowych zasad sprawiedliwości dla ofiar przestępstw i nadużyć władzy, pkt A [ONZ 85], art. 47 Konstytucji RP, art. 49 i art. 51 § 2 Kodeksu postępowania karnego).
Ofiara ma prawo do:

pomocy,
godności, szacunku i współczucia,
wolności od wtórnej wiktymizacji,
dostępu do wymiaru sprawiedliwości,
mediacji i pojednania ze sprawcą,
do restytucji i kompensacji (ONZ 85, art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, art. 2 § 1 Kodeksu postępowania karnego).

Ofiara niezależnie od tego, czy ujawniony został sprawca przestępstwa i czy ma miejsce postępowanie karne, (kiedy ofiara uzyskuje status pokrzywdzonego), bądź cywilne, (kiedy ofiara uzyskuje status poszkodowanego) oraz niezależnie od więzi rodzinnej łączącej sprawcę i ofiarę winna uzyskać potrzebną jej pomoc prawną, materialną, medyczną, psychologiczną i socjalną (art. 2, art. 31 pkt 1,2; art. 32 Konstytucji RP, art. 2 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania karnego, art. 49 § 1 Kodeksu postępowania karnego).

Prawo do godności, szacunku i współczucia

Ofiara ma prawo do traktowania jej z godnością, szacunkiem i współczuciem. Do szczególnego przestrzegania tego prawa zobowiązani są przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości, służby zdrowia i służb socjalnych (art. 47 Konstytucji RP, art. 1 ust. 2 oraz art. 14.3 ustawy o Policji z 1990 r., Deklaracja o Policji, przyjęta w 1979 r. przez Radę Europy oraz Kodeks ONZ postępowania funkcjonariuszy porządku prawnego (Rezolucja nr 34/169 Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 17 XII1979 r.), art. 30 ustawy o zawodzie lekarza w zw. z art. 12 i art. 13 Kodeksu etyki lekarskiej z 1993 r., art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego z 1960 r. [k.p.a.]),
Nie można przerzucać odpowiedzialności za przestępstwo ze sprawcy na ofiarę. Nie można usprawiedliwiać przestępstwa tradycją, kulturą, stereotypami minimalizującymi winę sprawcy.

Prawo do bezpieczeństwa i zakaz ponownego dręczenia ofiary

Ofiara ma prawo do bezpieczeństwa i ochrony oraz poszanowania jej życia rodzinnego i prywatnego. Ofiary nie wolno ponownie dręczyć należy dołożyć wszelkich starań, by uniknęła ona powtórnej wiktymizacji. Oznacza to zakaz wkraczania w prywatność ofiary i jej rodziny ze strony wszystkich, którzy stykają się z nią w związku z popełnionym przestępstwem, w szczególności: przedstawicieli organów państwowych, służb medycznych i socjalnych, mediów (art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 1950 r. [KE], art. 191 § 3, art. 20 Kodeksu postępowania karnego).
Ofiara ma prawo do traktowania ze szczególną troską i powagą przez organy wymiaru sprawiedliwości i organy ścigania. Postępowanie w sprawie powinno być prowadzone tak, by uwzględniać interesy i stan ofiary. Jej przesłuchania winny być: ograniczone do minimum, prowadzone w sposób kulturalny, wolne od opóźnień, odwołań i zmuszania ofiary do wielokrotnego przeżywania na nowo tragedii, jakiej doświadczyła (art. 30 Konstytucji RP, art. 231 Kodeksu karnego)
Ofiara ma prawo do bezpieczeństwa osobistego, a obowiązkiem Policji i prokuratury jest jej to bezpieczeństwo zapewnić (art. 14.3 i art. 15.1 pkt 3 ustawy o Policji, art. 231 § 1 Kodeksu karnego).
Ofiara może zażądać utajnienia swoich danych osobowych. (art. 184 Kodeksu postępowania karnego).
Ofiara ma prawo domagać się zastrzeżenia danych dotyczących jej miejsca zamieszkania do wyłącznej wiadomości prokuratora lub sądu (art. 191 § 3 Kodeksu postępowania karnego.).
Ofiara ma prawo do zachowania anonimowości w sprawozdaniach prasowych, telewizyjnych, w internecie i w innych mediach, dotyczących jej sprawy. (art. 13 pkt 2 ustawy Prawo prasowe).
Właściwe organy państwowe są zobowiązane do przyjęcia każdego zawiadomienia o przestępstwie zgłoszonego przez ofiarę i podjęcia odpowiedniej interwencji. Dotyczy to również sytuacji, gdy zagrożenie pochodzi od osoby dla ofiary bliskiej lub gdy ofiarą jest dziecko (art. 9, 10, 12 Kodeksu postępowania karnego. art. 15.1 pkt 3 ustawy o Policji, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 września 1990 r (Dz. U. Nr 70, poz. 409) w sprawie trybu legitymowania, zatrzymywania osób, dokonywania kontroli osobistej oraz przeglądania bagaży i sprawdzania ładunku przez policjantów).
Właściwe organy państwowe są zobowiązane do przyjęcia każdego zawiadomienia zgłoszonego przez osobę trzecią i podjęcia odpowiedniej interwencji (art. 304 Kodeksu postępowania karnego, art. 231 Kodeksu karnego).
Ofiara ma prawo do uzyskania fachowej pomocy: psychologicznej, medycznej, materialnej i prawnej od momentu zgłoszenia naruszenia lub groźby naruszenia dobra prawem chronionego. Oznacza to m.in. prawo do wsparcia psychicznego, prawo do fachowej pomocy psychologicznej i prawnej od momentu zawiadomienia o przestępstwie.
Ofiary przestępstw o podłożu seksualnym powinny być przesłuchiwane przez funkcjonariuszy Policji tej samej płci, a gdy ofiarą jest dziecko przesłuchanie powinno odbywać się w obecności psychologa lub osoby, którą dziecko darzy zaufaniem.
Ofiara nie powinna być narażona na dodatkowe dolegliwości wynikające z konieczności kontaktu ze sprawcą czynu niedozwolonego. W sądach powinny istnieć odrębne pomieszczenia dla ofiar przestępstw, by nie były one narażone przed rozprawą na kontakt z oskarżonym, jego bliskimi i znajomymi.

Prawo ofiary jako strony postępowania karnego do wymiaru sprawiedliwości

Ofiara ma prawo do swobodnego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Ofiara ma prawo w granicach przewidzianych w ustawie w sposób wolny od jakiegokolwiek przymusu lub oporu kształtować swoje interesy prawne (art. 6 KE).
Prawo ofiary do pomocy oraz reprezentacji prawnej powinno być przynajmniej zrównane z prawami przysługującymi oskarżonemu. Ofiara powinna mieć np. prawo do bezpłatnego pełnomocnika, w tych samych przypadkach, w których przyznaje się prawo sprawcy do obrońcy z urzędu.
Ofiara w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego może działać jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Od wniesienia aktu oskarżenia aż do momentu jego odczytania w sądzie ofiara może złożyć oświadczenie, że chce działać jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego. W razie powtórnego wydania przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania pokrzywdzony może w terminie miesiąca wnieść swój akt oskarżenia do sądu (art. 53, art. 54, art. 55 Kodeksu postępowania karnego).
Ofiara ma prawo do rzetelnej, zrozumiałej dla niej i wyczerpującej informacji o przysługujących jej prawach i procedurach ich dochodzenia (art. 16 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 2 i art. 83 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej).
Ofiara ma prawo do rzetelnej, zrozumiałej dla niej i wyczerpującej informacji na temat toczącego się w sprawie postępowania.
Ofiara ma prawo do wystąpienia z powództwem cywilnym w celu dochodzenia w postępowaniu karnym roszczeń majątkowych wynikających bezpośrednio z popełnienia przestępstwa. Ofiara może to uczynić aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej (art. 62 Kodeksu postępowania karnego., art. 69 Kodeksu postępowania karnego).
Ofiara powinna mieć prawo do zebrania potrzebnych w jej sprawie dowodów bez narażenia na dodatkowe koszty. Dotyczy to między innymi obdukcji lekarskiej i pomocy psychologicznej.
Ofiara ma prawo brać udział w czynnościach śledztwa lub dochodzenia toczącego się w jej sprawie (art. 49 § 1 Kodeksu postępowania karnego, art. 302 § 2 Kodeksu postępowania karnego, art. 316 – 318 Kodeksu postępowania karnego).
Ofiara ma prawo do składania wniosków o dokonanie czynności w toku postępowania przygotowawczego, a więc zanim sprawa trafi do sądu (art. 315 Kodeksu postępowania karnego).
Ofiara ma prawo wglądu do akt sprawy i sporządzania odpisów dokumentów występujących w sprawie (art. 156 – 157 Kodeksu postępowania karnego., art. 159 Kodeksu postępowania karnego).

Prawo ofiary jako strony postępowania karnego do mediacji i pojednania ze sprawcą

Ofiara ma prawo do mediacji oraz pojednania ze sprawcą. Ofiara ma prawo wystąpić z taką inicjatywą do prokuratora lub do sądu (art. 53 § 3 Kodeksu karnego, art. 60 § 2 pkt 1 i 2 kk., art. 46 Kodeksu karnego, art. 66 § 3 Kodeksu karnego, art. 320 Kodeksu postępowania karnego, art. 339 ,§ 4 Kodeksu postępowania karnego, art. 489 § 2 Kodeksu postępowania karnego).
Ofiara ma prawo w sprawach z oskarżenia prywatnego do pojednania i ugody (art. 489, art. 499, art. 492 – 494 Kodeksu postępowania karnego).
Ofiara ma prawo na swój i oskarżonego wniosek do porozumienia się ze sprawcą w kwestii naprawienia szkody lub zadośćuczynienia (art. 341 § 3 i 4 Kodeksu postępowania karnego).

Prawo Ofiary do restytucji poniesionych szkód

Ofiara ma prawo do restytucji poniesionych przez nią szkód (A.8 – 11 ONZ 1985, art. 46 kk., art. 62 Kodeksu postępowania karnego).
Sprawca czynu zabronionego powinien wyrównać ofierze poniesione szkody (czyli dokonać restytucji). Przestępcy albo osoby trzecie odpowiedzialne za ich zachowanie powinni dokonać sprawiedliwej restytucji na rzecz ofiar, ich rodzin lub osób pozostających na utrzymaniu. Restytucja powinna obejmować: zwrot własności, zapłatę za doznaną krzywdę lub poniesioną stratę, zwrot wydatków poniesionych w wyniku wiktymizacji, zabezpieczenie usług oraz przywrócenie praw (A.8 ONZ 1985).
Jeśli sprawca albo inne uprawnione instytucje (np. agencja ubezpieczeniowa) nie wyrówna szkód poniesionych przez ofiarę, to powinno się dążyć do zapewnienia kompensacji materialnej ze strony państwa:

ofiarom, które doznały ciężkiego uszkodzenia ciała lub uszczerbku na zdrowiu fizycznym lub psychicznym w wyniku poważnych przestępstw,
rodzinie, a w szczególności osobom pozostającym na utrzymaniu ofiar, które poniosły śmierć lub które dotknęło kalectwo fizyczne lub psychiczne w wyniku takiej wiktymizacji (A.12 ONZ 1985).

Dowód z przesłuchania strony

5/5 - (6 votes)

Ustawa z dnia 31 stycznia 1980r. uregulowała przesłuchanie strony jako dowód w postępowaniu administracyjnym. Ten środek dowodowy jest więc instytucją nową w ogólnym postępowaniu administracyjnym, uregulowaną dość lakonicznie.

Przed nowelizacją, możliwość wykorzystania tego środka dowodowego w postępowaniu administracyjnym stanowiła kwestię otwartą. W tekście pierwotnym, k.p.a. nie normował tego zagadnienia – art. 62§2 stanowił, że organ ma obowiązek sporządzić protokół z przesłuchania stron. W okresie obowiązywania tej regulacji, w nauce przyjmowano, że dowodem może być wszystko co przyczynia się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem, w związku z tym dowód z przesłuchania stron był dopuszczalny.[1]

W trakcie dyskusji dotyczącej nowelizacji k.p.a., zwracano uwagę na konieczność uregulowania w sposób wyraźny tej kwestii. Uwzględniając te postulaty, znowelizowany k.p.a. przyjął rozwiązanie, które istniało na gruncie k.p.c. W porównaniu z k.p.c., kodeks postępowania administracyjnego w sposób ogólny reguluje ten środek dowodowy, ponieważ ustanawia tylko przesłanki dopuszczalności dowodu z przesłuchania stron i stanowi, iż do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, wyłączając przepisy o środkach przymusu.

Przepis art. 86 stanowi „§ 1 Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu.” Wprowadzenie do systemu środków dowodowych przesłuchania stron budzi kontrowersje, ponieważ w tym przypadku źródłem informacyjnym jest podmiot bezpośrednio zainteresowany w danej sprawie. Strona jest najlepiej zorientowana w stanie faktycznym określonej sprawy, ale jest nią bezpośrednio zainteresowana a to budzi obawy, czy przedstawi ten stan zawsze zgodnie z prawdą.

Dowód z przesłuchania strony jest środkiem dowodowym posiłkowym, który jest dopuszczalny w postępowaniu administracyjnym w ostateczności.

Przepis art. 86 stanowi, że „organ może przesłuchać stronę”, wynika z tego, że organ sam ocenia potrzebę skorzystania z tego środka. Swobodę tej oceny ogranicza zasada prawdy obiektywnej, która nakłada na organ obowiązek przeprowadzenia tego dowodu, jeżeli niemożliwe jest ustalenie stanu faktycznego z powodu braku innych środków dowodowych.

W postępowaniu administracyjnym możliwe jest skorzystanie z tego środka dowodowego, ale tylko wtedy, gdy wystąpią łącznie dwie przesłanki: – musi nastąpić wyczerpanie innych środków dowodowych bądź ich brak w ogóle. W oparciu o tę przesłankę, możliwe jest przesłuchanie strony tylko wtedy, gdy organ orzekający nie może ustalić stanu faktycznego posługując się innymi środkami dowodowymi. Dotyczy to środków dowodowych wymienionych w k.p.a. oraz środków dowodowych nienazwanych; – muszą istnieć niewyjaśnione fakty, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym przypadku możliwe jest przesłuchanie stron, jeżeli organ orzekający nie może wyjaśnić okoliczności istotnych dla sprawy, a bez nich niemożliwe jest ustalenie stanu faktycznego sprawy, który jest zgodny z rzeczywistością.[2]

Sposób regulacji tego środka dowodowego powoduje pojawienie się pewnych wątpliwości, których nie można rozstrzygnąć w oparciu o przepisy k.p.a.

Na mocy przepisów k.p.a., osoby fizyczne mogą podejmować czynności, które wywołują skutki prawne tylko wtedy, gdy posiadają zdolność do czynności prawnych. Osoby fizyczne, które tych zdolności nie posiadają działają przez swoich przedstawicieli. W związku z tym, czy możliwe jest przesłuchanie strony, którą jest osoba fizyczna nie mająca zdolności do czynności prawnych? Na gruncie k.p.c. sąd decyduje o przesłuchaniu strony lub jej przedstawiciela ustawowego, lub o przesłuchaniu obu tych podmiotów (art. 302§2 k.p.c.)[3]

Jeżeli organ orzekający stwierdzi, że strona nie ma zdolności do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń oraz nie posiada wiadomości co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, powinien przesłuchać przedstawiciela ustawowego strony. Jeżeli stroną w postępowaniu administracyjnym jest jednostka organizacyjna, organ może przesłuchać przedstawiciela ustawowego lub statutowego tej jednostki (art. 30 § 3). Do przesłuchania stron stosuje się odpowiednio przepisy o świadkach, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Ze względu na subiektywizm strony postępowania administracyjnego w ocenie jej praw i obowiązków, które stanowią przedmiot postępowania, duże znaczenie odgrywa prawidłowe i wyczerpujące poinformowanie strony przed jej przesłuchaniem o przysługujących jej uprawnieniach oraz o obowiązku mówienia prawdy, o odpowiedzialności karnej, której strona podlega składając fałszywe zeznania.

Przed przesłuchaniem strony, należy poinformować ją o prawie odmowy odpowiedzi na pytanie. O prawie odmowy zeznań nie uprzedza się strony – byłoby to bezprzedmiotowe, gdyż strona nie składa zeznań w charakterze świadka.[4]

Strona nie jest świadkiem w odniesieniu do treści pojęcia świadka, w sensie procesowym. Nie chodzi o to, aby zeznania strony były traktowane jako zeznania świadka, ale o to aby zeznania złożone przez stronę w warunkach określonych przez ustawę, mogły zostać uznane nie tylko za informację, ale także za pełnowartościowy dowód w sprawie, na którym można oprzeć rozstrzygnięcie sprawy.[5]

Instytucja odmowy odpowiedzi na pytania ma pełne zastosowanie przy przesłuchaniu stron. Wprowadzono ją w celu uniknięcia sytuacji, w których strona byłaby zmuszona do mówienia nieprawdy, ponieważ odpowiedź na określone pytania mogłaby narazić ją na odpowiedzialność karną. Należy również poinformować stronę o tym, że jeżeli złożone przez nią zeznania, które mają służyć ustaleniu istotnych okoliczności faktycznych sprawy okażą się fałszywe, trzeba będzie wznowić postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

Jeżeli w sprawie uczestniczy kilka stron, w szczególności jeżeli są to strony o spornych interesach do przesłuchania stron w trybie art. 86 k.p.a. ma zastosowanie art. 79 k.p.a. Na mocy tego przepisu, organ ma obowiązek zawiadomić te strony co najmniej na 7 dni przed terminem o zamiarze przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony przeciwnej, miejscu i czasie przesłuchania oraz o uprawnieniu do udziału w przesłuchaniu, prawie zadawania pytań i składania wyjaśnień.

Strona ma obowiązek stawić się na wezwanie organu. Jeżeli strona nie wywiąże się z tego obowiązku, mimo prawidłowego wezwania organu, może on nałożyć na stronę grzywnę. Organ nie może nałożyć na stronę grzywny, jeżeli odmówi ona złożenia zeznań w trybie przesłuchania stron nawet wtedy, gdy w ocenie organu odmowa ta jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 86 do przesłuchania stron nie stosuje się żadnych środków przymusu. Dotyczy to środków przewidzianych w art. 88§1 oraz środków przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – ust. z dnia 17.06.1966r. (tekst jedn. Dz. U. Z 1991r., Nr 36 ze zm.), a także innych, do których odsyła art. 88§3.

K.p.a. nie reguluje formy przesłuchania stron. Możliwa jest pisemna forma przesłuchania strony (art. 54), w przypadku ustnego przesłuchania strony, organ ma obowiązek sporządzić protokół (art. 67§2 pkt 2).

Od przesłuchania stron należy odróżnić wyjaśnienia stron, które nie są środkiem dowodowym – dotyczą przedstawienia przez stronę stanu faktycznego sprawy wymagającego udowodnienia. Strony mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, propozycje i zarzuty oraz przedstawić dowody na ich poparcie.

Przepis art. 86 normuje dowód z przesłuchania stron w ten sposób, ze względu na to, że strona najlepiej orientuje się w okolicznościach faktycznych ale jednocześnie ma interes w tym, aby je niekiedy zniekształcać, przemilczać – czyli działać na swoją korzyść. Bycie stroną rodzi obawy braku obiektywizmu i przedstawiania stanu faktycznego nie zawsze zgodnie z prawdą, ponieważ nikt nie jest bezstronny we własnej sprawie. Z uwagi na te okoliczności, znaczenie tego środka dowodowego jest marginalne i ma w postępowaniu administracyjnym charakter uzupełniający.

Przesłuchanie strony jest środkiem dowodowym posiłkowym, może być stosowane tylko wyjątkowo pod warunkiem zaistnienia prawnie określonych przesłanek (art. 86 k.p.a.).

[1] Por. B. Adamiak, J. Borkowski „Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz”, Warszawa 1999, s. 392

[2] Por. B. Adamiak – op. cit. s. 61

[3] Por. B. Adamiak, J. Borkowski – op. cit. s. 393

[4] Por. B. Adamiak, J. Borkowski – op. cit. s. 394

[5] Por. H. Starczewski „Postępowanie wyjaśniające i dowodowe, rozstrzygnięcia i postępowanie odwoławcze według k.p.a.” [w:] „Seminarium kodeksu postępowania administracyjnego”, Warszawa 1982, s. 17

Uciążliwa reklama

5/5 - (4 votes)

Norma artykułu 16 ustęp 1 punkt 5 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zakazuje reklamy, „która stanowi istotną ingerencję w sferę prywatności, w szczególności przez uciążliwe dla klientów nagabywanie w miejscach publicznych, przesyłanie na koszt klienta nie zamówionych towarów lub nadużywanie technicznych środków przekazu informacji”. Tę formę reklamy nieuczciwej w literaturze przedmiotu przyjęto nazywać reklamą uciążliwą^[1].

Warta odnotowania jest uwaga dokonana przez R. Stefanickiego, że ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest w zasadzie wyjątkiem, jeżeli chodzi o ustawodawstwo europejskie, zawierając odrębne uregulowanie tyczące reklamy ingerującej w sferę prywatności^[2].

W nauce prawa zwraca się uwagę na okoliczność, iż elementem wspólnym wszelkich przypadków reklamy uciążliwej jest ingerencja w sferę prywatności odbiorcy reklamy. Skutkiem tej ingerencji jest ograniczenie swobody podejmowania decyzji u adresatów reklamy, co godzi w jego interesy oraz interesy innych przedsiębiorców^[3].

Zakaz reklamy uciążliwej nie jest absolutny. Surowość tego przepisu jest złagodzona okolicznością, iż w myśl art. 16 ust. 1 pkt. 5 nie każda reklama uciążliwa jest czynem nieuczciwej konkurencji. Czynem nieuczciwej konkurencji jest tylko reklama, która stanowi „istotna ingerencję w sferę prywatności” odbiorców reklamy. W praktyce interpretacja pojęcia „sfera prywatności” jest niezwykle trudna. „Pojęcie to już przed wejściem w życie ustawy było określeniem polskiego języka prawniczego. Zostało bowiem przez doktrynę prawa cywilnego zaliczone do dóbr osobistych objętych ochroną przez art. 23 i 24 KC (zamiast wielu zob. S. Grzybowski, [w:] System prawa cywilnego, 1.1, wyd. 2., s. 299). Ustalenia krajowej nauki prawa pozwalają stwierdzić, że prywatność jest stanem spokoju wewnętrznego wyrażającym się pewną odrębnością danej osoby fizycznej w jej środowisku. Ta odrębność personalna obejmuje życie rodzinne, sąsiedzkie, stosunki koleżeńskie, ale również stosunki w miejscu pracy. Odrębność personalna towarzyszy zatem człowiekowi również poza jego „ogniskiem domowym”. Tak więc zachowuje on swoją prywatność również w miejscu publicznym, w środowisku pracy, na ulicy, w sklepie, uczelni itd. Takie rozumienie prywatności powinno być również przyjęte na tle art. 16 ust. 1 pkt 5”^[4].

E. Nowińska spostrzega jednak, iż interpretacja „sfery prywatności” odnoszona do dóbr osobistych, chronionych głównie przepisami kodeksu cywilnego, jest niewystarczająca. Autorka pisze, iż na gruncie z.n.k.U. zauważyć można istnienie „grupowych dóbr osobistych” mianowicie konsumenckich. Ochrona tych drugich pozostawać może w sprzeczności ze sferą „zindywidualizowanej prywatności”^[5].

Jak wskazuje E. Nowińska celem omawianego przepisu jest wyeliminowanie sytuacji, w których osoba chroniona sferą prywatności znajdzie się pod presją określonych działań i chcąc zakończyć niewygodną dla siebie – dokonuje niechcianego lub nieprzemyślanego wyboru^[6]^[7].

W nauce prawa zwraca się uwagę, iż przepis ten dotyczy jedynie formy prowadzenia reklamy, a nie jej treści . Powyższy pogląd jest uzasadniony treścią przykładowego wyliczenia form reklamy uciążliwej zawartego w art. 16 ust. 1 pkt 5. Przepis ów wymienia jako formy nieuczciwej reklamy: uciążliwe dla klientów nagabywanie w miejscach publicznych, przesyłanie na koszt klienta nie zamówionych towarów lub nadużywanie technicznych środków przekazu informacji. Ponadto przyjąć należy, iż formą reklamy uciążliwej jest każda forma reklama wywołująca u odbiorców reklamy dyskomfort psychiczny lub narażająca ich na wymierne straty finansowe. Należeć tu będą m.in. ogłoszenia reklamowe naklejane nie w miejscach do tego przeznaczonych (np. drzwi, okna, przystanki autobusowe), druki reklamowe zostawiane na wycieraczkach itp. Niedopuszczalne jest także narzucanie przez przedsiębiorcę swoich usług bezpośrednio na miejscu zdarzenia, które wywołało potrzebę nabycie dóbr czy skorzystania z usług przez niego świadczonych (np. po wypadku drogowym, powodzi)^[8].

E. Nowińska zauważa, iż przepis ten nie znajdzie zastosowania w przypadku uciążliwej reklamy, która grozi w interes przedsiębiorcy. Zdaniem autorki dla takich przypadków właściwsze byłoby zastosowanie art. 16 ust.1 pkt 1, czyli powołanie się na sprzeczność z dobrymi obyczajami^[⁹^].

Warty odnotowania jest fakt, iż wyraźna ochrona sfery prywatności która ma miejsce na gruncie z.n.k.U. jest nowatorskim rozwiązaniem polskich przepisów regulujących zasady uczciwych stosunków rynkowych^[10].

Artykuł 16 ust.1 pkt 5 zawiera egzemplaryczne wyliczenie przypadków, w których mamy do czynienia z „istotną ingerencją w sferę prywatności”. Ustawodawca zdecydował, iż działania takie mogą polegać na:

uciążliwym dla klientów nagabywaniu w miejscach publicznych,
przesyłaniu na koszt klienta nie zamówionych towarów
nadużywaniu technicznych środków przekazu informacji

Ponadto orzecznictwo i doktryna prawa wyodrębniają inne sposoby naruszania sfery prywatności w reklamie. Poniżej zostaną omówione pokrótce najczęściej spotykane w obrocie formy reklamy ukrytej.

^[1] Zob. I. Wiszniewska Polskie… op. cit. s. 41; R. Skubisz [w:] J. Szwaja, Ustawa… op. cit. s. 476 i n.

^[2] R. Stefanicki, Prawne granice swobody przedsiębiorcy w odniesieniu do reklamy „wartościowej”, Pr.Spółek 2001/3 s. 67

^[3] I. Wiszniewska, Polskie… op. cit. s. 41

^[4] R. Skubisz [w:] J. Szwaja, Ustawa… op. cit. s. 478

^[5] E. Nowińska, M. du Vall, Komentarz… op. cit. s 168

^[6] E. Nowińska, Zwalczanie… op. cit. s. 148

^[7] R. Skubisz [w:] J. Szwaja, Ustawa… op. cit. s. 478

^[8] A. Tomaszek, Nieuczciwa… op. cit. s. 41

^[9] E. Nowińska, M. du Vall, Komentarz… op. cit. s 169

^[10] zob. E. Nowińska, M. du Vall, Komentarz… op. cit. s 168

Prawo polskie wobec ochrony praw dziecka

5/5 - (8 votes)

podrozdział pracy magisterskiej

Ustawą o najwyższej randze prawnej regulującą prawa człowieka w Polsce jest Konstytucja. Rozdział II wymienia takie prawa i wolności, jak np. równość wobec prawa, zakaz dyskryminacji – zasady o charakterze zarówno ogólnym, jak i osobistym, politycznym, gospodarczym i społecznym. Zgodnie z art. 30 Konstytucji godność człowieka jest źródłem wolności i praw człowieka i obywatela, jest wrodzona i niezbywalna. Skutki godności nie zależą od wieku i stanu cywilnego osoby (art. 32 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym wszyscy ludzie są równi wobec prawa oraz art. 32 ust. 2 tej ustawy, który zakazuje dyskryminacji ). Przepisy, które szczególnie chronią dzieci i rodziny to art. 48 sek. 1 i 2 oraz art. 72 Konstytucji RP.

Kolejnym aktem prawnym, na który zwrócę uwagę, będzie Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997 r. Zawarte w nim przepisy mają chronić dziecko przed złym traktowaniem i innymi przejawami niemoralnego traktowania dzieci. Są to wszystkie przepisy prawa karnego, w których ofiarą może być dziecko. Dotyczą one: przestępstw seksualnych, przestępstw związanych ze stosowaniem przemocy psychicznej, przestępstw przeciwko rodzinie (uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego, znęcanie się nad członkami rodziny).

Polskie prawo przyjęło wszystkie normy prawa międzynarodowego w zakresie ochrony praw dziecka. Przyjęte przez Polskę ustawy mają pierwszeństwo przed regulacjami wewnętrznymi.28

Krajowe akty prawne w tym zakresie mają charakter bardziej szczegółowy.

Polski system ochrony dzieci przed złym traktowaniem (w świetle uznanych zaleceń międzynarodowych)

Omówienie problemu zakazu przemocy w ustawodawstwie krajowym jest dość skomplikowane, ponieważ istnieje wiele poziomów ochrony dzieci. Zagadnienie to objęte jest nie tylko przepisami prawa karnego, ale także prawa cywilnego i administracyjnego. Praca koncentruje się na prawnej ochronie karnej dzieci, a także na przepisach Konstytucji RP chroniących dziecko. Szczególnej ochronie podlegają dobra dziecka, takie jak życie, zdrowie i prawidłowy rozwój dziecka, moralność, godność i wolność osobista.

Do przepisów chroniących życie dziecka oraz jego zdrowie i rozwój możemy zaliczyć przepisy artykułów 30, 40 i 41 Konstytucji, jak również niektóre przepisy Kodeksu karnego. Przepis artykułu 40 Konstytucji zakazuje tortur, nieludzkiego, okrutnego lub poniżającego traktowania i karania – jak również stosowania kar cielesnych. Przepis artykułu 41 ustęp 1 Konstytucji natomiast gwarantuje każdemu nietykalność cielesną29.

Wiąże się z tym ustanowienie obowiązku szkolnego do ukończenia 18 lat (dotyczy tego artykuł 70 ustęp 1 Konstytucji), a także zakaz stałego zatrudniania dzieci poniżej 16 roku życia (artykuł 65 ustęp 3)30.

Wszystkie te prawa wynikają bezpośrednio z artykułu 30 Konstytucji, który mówi, iż przyrodzona i niezbywalna godność człowieka, a więc także dziecka jest źródłem wolności i praw człowieka i obywatela. Tak więc dziecko jest podmiotem wszystkich praw konstytucyjnych, chyba że Konstytucja wymaga dla ich uzyskania osiągnięcia pewnego wieku – tak jest w przypadku prawa wyborczego.

Zgodnie z Konwencją o Prawach Dziecka, Konstytucja, umieszcza prawa chroniące życie i zdrowie człowieka – także dziecka jako prawa i wolności osobiste, czyli niezbywalnie przyrodzone każdemu człowiekowi. Konsekwencją powyższych przepisów jest między innymi to, iż kary cielesne nie mogą być stosowane ani wprowadzane w ramach prawnie dopuszczalnego systemu kar, jak również w stosunkach międzyludzkich.

Sformułowanie tych przepisów ma charakter generalny, nie przewiduje żadnych ograniczeń w stosowaniu wskazanych zakazów. Nie mogą być więc stosowane wobec dzieci: okrutne, nieludzkie czy poniżające traktowanie, a także kary cielesne.

Ogólnikowość tego przepisu może prowadzić do licznych wątpliwości w praktyce. Nie wiadomo bowiem, czy wobec rozwiązań ustawodawcy zgodne z prawem jest stosowanie wobec dzieci kar fizycznych. Wydaje się jednak, iż chodziło ustawodawcy o inne znaczenie podmiotowe kar cielesnych. Nie chodzi bowiem tutaj o sytuację w której nie można w ramach karcenia zastosować wobec dziecka kary cielesnej, ale o sytuacje w których zabronione jest stosowanie kar cielesnych w celu wpłynięcia na psychikę człowieka (np. przy składaniu zeznań). Jednak Trybunał Konstytucyjny nie wypowiedział się na ten temat.

Konstytucja zawiera również przepisy, które w szczególny sposób chronią życie dziecka w rodzinie. Należą tutaj artykuł 48 ustęp 1 i 2, jak również artykuł 72 Konstytucji. Pierwszy z nich obejmuje prawo rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi poglądami i przekonaniami. „To prawo dzieci stanowi jednocześnie granice uprawnień wychowawczych rodziców, którzy te przekonania mają obowiązek uwzględniać.”31

Przepis artykułu 48 ustęp 2 Konstytucji stanowi, że w przypadku zaniedbania rodziców w wychowaniu dzieci, nienależytego wykonywania obowiązków rodzicielskich lub niekorzystnego wpływu na proces wychowania, sąd może ograniczyć lub całkowicie pozbawić ich praw rodzicielskich – podyktowane jest to dobrem dziecka. Przepis artykułu 72 Konstytucji wprowadza prawo każdego do żądania od władz ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, a także demoralizacją i wyzyskiem. Przepis ten realizuje art. 37 Konwencji o Prawach Dziecka. Zakres obowiązków władzy publicznej został zdefiniowany dość szeroko. Jej zadaniem jest zapewnienie dziecku odpowiedniej edukacji w sensie fizycznym i moralnym. Jest to szczególnie ważne, gdy dziecko pozbawione jest opieki rodzicielskiej.

Z kolei przepis art. 72 sek. 2 Konstytucji stanowi, że przy ustalaniu praw dziecka zarówno organy władzy publicznej, jak i osoby odpowiedzialne za dziecko mają obowiązek wysłuchać dziecka i, w miarę możliwości, starać się uwzględniać jego zdanie. Za ochronę praw dziecka odpowiada Rzecznik Praw Dziecka. Biuro to tworzone jest na podstawie art. 72 sek. 4 Konstytucji. Stanowi on, że ustawa ma określać uprawnienia i sposób powoływania Rzecznika Praw Obywatelskich. Tą ustawą jest ustawa z 6 stycznia 2000 roku O Rzeczniku Praw Dziecka32.

Normy zawarte w Konstytucji dotyczące ochrony życia i rozwoju dziecka spełniają standardy międzynarodowe.

Kodeks karny jako zbiór przepisów szczególnych wyróżnia rodzaje przestępstw przeciwko dzieciom. Zasadniczo istnieją dwa poziomy interesów dziecka, które są chronione prawem karnym. Są to: osoba dziecka, jego zdrowie, bezpieczeństwo, troska o niego, a także rozwój umysłowy dziecka, a tym samym jego moralność, a także przeciwdziałanie jego demoralizacji33.

Zakres ochrony dziecka rozciąga się na okres prenatalny (chronione jest dziecko poczęte), a także życie nowonarodzonego, jednak obecnych przepisów w tym zakresie w stosunku do przepisów dawnego Kodeksu karnego jest mniej. Są one zgodne z artykułem 6 Konwencji Genewskiej, według której „ Państwa- Strony uznają, że każde dziecko ma niezbywalne prawo do życia.”34

Do przepisów, które szczególnie chronią życie i zdrowie dziecka, a zwłaszcza życie rodzinne, należą te zawarte w rozdziale XXVI Kodeksu karnego. Są to przepisy art. 208 kk stwierdzający przestępstwo nietrzeźwości małoletniego, 209 – zakaz alimentacyjny, art. 210 kk – zaniechanie i art. 211 kk o uprowadzeniu lub zatrzymaniu małoletniego. Z kolei przepisy chroniące rozwój umysłowy dziecka obejmują artykuły Kodeksu karnego w rozdziale XXV Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i przyzwoitości. Są to przepisy takie jak: art. 200 kk określający czyn zmysłowy, art. 201 kk określający przestępstwo kazirodztwa, art. 202 § 2 i § 3 k.k. określające przestępstwo pornografii, art. 204 § 3 k.k. określający nawoływanie do uprawiania prostytucji, a także uprawianie prostytucji przez małoletniego, a art. 204 § 4 k.k. o „handlu ludźmi” oraz art. 253 § 1 k.k. definiujący handel ludźmi, a więc także dziećmi (praktyka ta niestety staje się coraz bardziej powszechna). A także przestępstwo nadużycia zawarte w rozdziale XXVI Kodeksu Karnego. pod tytułem Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece, gdzie w szczególny sposób chroniony jest rozwój psychiczny i fizyczny dziecka.

Przepisy Kodeksu pracy, a w szczególności rozdziału IX tego Kodeksu, chronią również rozwój fizyczny i umysłowy dziecka. Między innymi zabrania się zatrudniania osób, które nie ukończyły 16 roku życia, mają obowiązek odbycia szkolenia zawodowego do 18 roku życia, natomiast pracodawca ma obowiązek prowadzić ewidencję osób nieletnich i zatrudniać ich wyłącznie do lekkich prac.

Obecne rozwiązania prawne uznają jednoznacznie podmiotowość prawną dziecka. Opiera się ona „zwłaszcza na uznaniu, że jest ono osobą, której ze względu na niedojrzałość należy się szczególna ochrona i troska ze strony ludzi dorosłych”35.

Jest to związane ze standardami zawartymi w międzynarodowych aktach prawnych. Wszystkie te akty podkreślają naturalne prawo dziecka do szczególnej ochrony. Instytucje publiczne powinny kierować się nakazem jak najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka.

Również istnieje wiele propozycji zmian systemowych, które mają na celu poprawienie ochrony praw dziecka. Propozycje te dotyczą głównie zamian w Kodeksie karnym. Polska również ratyfikuje w najbliższym czasie dwa protokoły dodatkowe do Konwencji o Prawach Dziecka dotyczące zakazu angażowania dzieci w konflikty zbrojne, a także handlu dziećmi, dziecięcej prostytucji i pornografii36.

Działania Rzecznika Praw Dziecka mają również na celu poprawę polskiego prawa w tym zakresie. Zwrócił się zatem do przewodniczącego Specjalnej Komisji ds. Zmian Kodyfikacyjnych o wprowadzenie do kodeksu karnego nowego rodzaju przestępstwa znęcania się nad małoletnimi i osobami bezbronnymi, a także o zwiększenie odpowiedzialności karnej (zarówno niższej, jak i wyższej). próg). W uzasadnieniu Rzecznik powołała się na dane KGP, które wskazują na kilkunastoprocentowy wzrost przestępstw z użyciem przemocy wobec dzieci.

Rzecznik wydaje się słusznym stwierdzeniem, że obecne regulacje prawne w niewystarczającym stopniu chronią dzieci przed przemocą i okrucieństwem. Niższy ustawowy próg ryzyka, tj. 6 miesięcy, nie pozwala na oddzielenie sprawcy od ofiary w taki sposób, aby ofiara miała bezpieczną przyszłość. W obecnych propozycjach nowelizacji Kodeksu karnego zmieniono niektóre przestępstwa przeciwko dzieciom. Są to zmiany, które proponują przede wszystkim wydzielenie odrębnej kategorii przestępstw przeciwko dzieciom do poszczególnych redakcji oraz podwyższenie ustawowego limitu kary. Tak jest np. w przypadku przestępstwa znęcania się, gdzie ustawodawca proponuje uwzględnienie w art. 191 kk odrębne paragrafy, które dotyczą w szczególności ochrony praw dziecka przed złym traktowaniem.37

Pozostałe propozycje zmian polegają przede wszystkim na podwyższeniu wymiaru kary. Tak jak w przypadku przestępstwa pornografii, rozpijania małoletniego, przestępstwa niealimentacji, porzucenia, uprowadzenia małoletniego.

Rzecznik Praw Dziecka zwrócił się również do Prezesa Rady Ministrów o przedstawienie stanu realizacji postanowień Deklaracji Sztokholmskiej38.

W odpowiedzi Pełnomocnik Rządu stwierdził, że: „(…) system pomocy rodzinie i dziecku w pierwszej kolejności jest nastawiony na pomoc w rozwiązywaniu życiowych problemów rodziny zanim nastąpi rozkład więzi rodzinnych oraz zaistnieją okoliczności zmuszające do rozłączenia rodziny. Silna zdrowa rodzina jest najlepszą ochroną dzieci i młodzieży przed wszelkimi patologiami, również prostytucją i pornografią (…)”39.

Skala przemocy i jej zakres określają, jaki powinien być system przeciwdziałania krzywdzeniu dzieci. Analiza istniejących rozwiązań, jak również istniejących form pomocy wskazuje na wiele niedociągnięć i ograniczony charakter pomocy dzieciom jako ofiarom przemocy oraz niewystarczający wpływ na sprawców.

28 Art. 91 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, Dz. U. 01 nr 28 poz.319. Konstytucja stawia ratyfikowane umowy międzynarodowe przed ustawami stanowiącymi prawo wewnętrzne.

29 L. Kociucki: Ochrona dziecka przed złym traktowaniem, [w:] Konwencja o Prawach Dziecka jw. s. 383.

30 L. Garlicki: Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu., wyd. III, Warszawa 1999, s. 100.

31 W. Skrzydło: Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., Komentarz, wyd. II 1999 r. s. 72.

32 Dz. U. z 2000 r., nr 6 poz. 69.

33 H. Kołakowska – Przełomiec: Dziecko jako sprawca i jako ofiara przestępstwa, (Ochrona dziecka w prawie karnym), [w:] Konwencja o prawach dziecka, jw. s. 421.

34 A. Kwak, A. Mościskier: Rzeczywistość…, jw. s. 65.

35 Konwencja o Prawach Dziecka. Analiza i wykładnia, jw. s. 421.

36 Informacja na podst.: Informacja Rzecznika Praw Dziecka o działalności za 2001 r. oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka, Warszawa 2002 r.

37 Projekt obywatelski zmian do Kodeksu karnego z 11.07.2001 r., druk nr 775.

38 Pismo z 27.12.2001 r. RPD/GR – 1735/01/MD. Dokument ten zobowiązał Rząd RP do wszelkich działań mających na celu zwalczanie seksualnego wykorzystania dzieci.

39 Pismo do Rzecznika Praw Dziecka z dn. 15.05.2001 r.