pisanie prac magisterskich, licencjackich, zaliczeniowych

Profesjonalne pisanie prac magisterskich, licencjackich, zaliczeniowych i innych- z każdej dziedziny

Filozofia klasyczna wyjaśnia problem wolnej woli człowieka

5/5 - (4 votes)

Odrzucenie indeterminizmu filozoficznego nie oznacza akceptacji determinizmu filozoficznego. Za realnym istnieniem wolnej woli, jako bytowego atrybutu osoby ludzkiej, przemawia wiele argumentów. Niektóre z nich formułował św. Tomasz z Akwinu. W pierwszym rzędzie odwołał się on do egzystencjalnego faktu, jakim jest nieu­stanne dokonywanie wyborów przez każdego człowieka23.

Życie to ciągły wybór wartości, celów, postaw, środków itp. Człowiek działa w sposób wolny, a nie pod wpływem przymusu zewnętrznego czy wewnętrznego. Drugi argument Tomasza wskazuje na organiczną więź wolności i rozumności człowieka24.

Nie są wolne zwierzęta, gdyż nie mają umysłowej władzy poznawczej, która by pozwoliła na w pełni świadome rozpoznanie istniejącej sytuacji i właściwy wybór. Człowiek dzięki intelektowi może dostrzec i ocenić bogatą skalę wartości. Ich różnorodność wymaga przemyślanego wyboru, poprzedzonego deliberacją i często długimi wahaniami. Akwinata mówił o spontanicznym nakierowaniu woli człowieka na dobro, jest to proces naturalny i w pewnym sensie konieczny. Mimo to możliwy jest wybór, ponieważ dostrzeżone wartości mają swoje strony pozytywne i negatywne.

W pismach 'św. Tomasza istnieje jeszcze argument pośredni za wolnością woli. Zwrócił on mianowicie uwagę na fakt istnienia społecznych norm. etycznych, zachęt, zakazów i kar25. Są one racjo­nalne tylko wówczas, jeśli się uzna wolność woli człowieka. Wszelkie kwalifikacje moralne, zobowiązania społeczne i zabiegi wychowawcze implikują istnienie wolności jako ontycznego atrybutu człowieka.

Teoria determinizmu podważa sens etyki normatywnej, instytucji sądownictwa i efektywność wychowania. Jeżeli więc uznaje się zasadność norm typu „powinienem”, to tym samym zakłada się to, iż „mogę”26.

Za istnieniem bytowej wolności człowieka przemawia argument ze świadomości. Argument ten jest obecny w pismach Bergsona, zwłasz­cza w jego dziele O bezpośrednich danych świadomości. Francuski myśliciel uznał wolność za fakt oczywisty27. Odróżnił on dwojakie ,ja” człowieka: powierzchniowe i głębokie. To pierwsze, powiązane z materialnym ciałem, podlega determinantom przyrody. To drugie, pozaczasowe i pozamaterialne, jest wolne. Człowiek jest wolny wówczas, kiedy jego czyny wyrażają głębię jego osobowości. Na istnienie wolności człowieka wskazuje wiele fenomenów: jego wewnę­trzne poczucie wolności, fakt wyborów i różnorodnych działań, możli­wość przeciwstawiania się zewnętrznym i wewnętrznym presjom.

Argument ze świadomości za istnieniem wolności akceptował również Max Scheler. Stwierdził on, że przejawem i potwierdzeniem wolności człowieka są codzienne fenomeny towarzyszące życiu ludzkiemu. Są to między innymi: świadomość podejmowanych wybo­rów, przezwyciężanie wahań, trud realizacji celów, poczucie odpowie­dzialności za własne decyzje, uczucia przyjaźni i miłości, decydowanie o własnym życiu28.

W sposób szczególnie ewidentny potwierdza wolność człowieka fenomen decyzji, w której to właśnie on występuje w roli decydenta i sprawcy swych czynów. Bez wolności woli decyzja byłaby niemożliwa. Błędem deterministów jest redukcjonistyczna interpretacja ludzkiej osoby, traktowanej jako pasywny wytwór mecha­nizmów przyrody. Wolność jest fenomenem związanym z życiem wewnętrzno-duchowym człowieka, dlatego nie można jej poprawnie wyjaśnić poprzez determinanty zewnętrzno-materialne świadomości jakiejś rzeczy nigdy nie wyniknie w sposób konieczny jej rzeczywistość”29.

Powyższy zarzut zawiera idealistyczne założenia. To prawda, że nie wszystkie idee ludzkiej świadomości mają swój realny desygnat. Nie należy jednak akceptować tezy idealizmu, że świat zewnętrzny jest tylko korelatem i wytworem świadomości człowieka. Zarzut N. Hartmanna nie jest trafny, ponieważ — uzasadniając istnienie wolnej woli — odwołujemy się nie do samej świadomości wolnej woli, lecz do realnego faktu świadomego przeżywania wolnych wyborów. Człowiek jest bytową całością, z tego względu separowanie świadomości i wol­ności jest błędem.

Filozofia klasyczna wyjaśniając problem wolnej woli człowieka, odcina się od ujęć ekstremalnych: determinizmu i indeterminizmu. Determinizm konsekwentnie rozumiany wyklucza wolność, zacierając różnicę pomiędzy ludzką osobą a światem materialnym. Indeterminizm rozmija się z realiami życia codziennego i osiągnięciami nauk przyro­dniczych. Właściwym rozwiązaniem jest teoria autodeterminizmu, która z jednej strony uznaje wolny wybór człowieka, z drugiej zaś realistycznie dostrzega ograniczenia wolności. Teorię autodetermi­nizmu przyjmuje filozofia chrześcijańska, łącznie ze św. Tomaszem z Akwinu. W Sumie teologicznej mechanizm funkcjonowania wolności człowieka wyjaśnił on następująco: „Czyn dobrowolny to taki, którego źródło znajduje się wewnątrz jestestwa nie tylko działającego, ale także poznającego. Skoro więc człowiek jak najbardziej poznaje cel swego działania i porusza siebie samego, to jasne, że uczynki jego są dobrowolne”30.

Wypowiedź wskazuje na dwa kryteria wolności: dysponowanie poznaniem intelektualnym oraz możliwość autonomicz­nego działania.

23. Bańkowski, R. Wawer, Kraków 1998. Kowalczyk S., Filozofia wolności. Rys historyczny, Lublin 1999. Krąpiec M. A., Ludzka wolność i jej granice, Warszawa 1997. Kristjanson K., Social Freedom, Akureyri 1996. Krucina J., Wyzwolenie społeczne, Wrocław 1995. Laski H. J., Liberty in the Modern State, London 1937.

24. Lee D., Freedom and Culture, Englewood Cliffe N. X. 1959.

25. Lefebvre H., Marks a idea wolności, Warszawa 1949.

26. Legutko R., Tolerancja. Rzecz o surowym państwie, prawie natury, miłości i sumieniu, Kraków 1997.

27. Locke J., Dwa traktaty o rządzie, tłum. Z. Rau, Warszawa 1992.

28. Loewe A., The Price of Liberty, Chicago 1955.

29. Lossky N., Freedom of Will, London 1932.

30. Lottin O., Le probleme du librę arbitre, t. 3, Louvain 1942-1949.

Europejskie systemy ochrony praw człowieka

5/5 - (3 votes)

– Europejska Karta Społeczna

– Europejska Konwencja o zapobieganiu torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu

– Europejska Konwencja ramowa o ochronie mniejszości narodowych

– Ochrona praw człowieka w Unii Europejskiej

  1. Dokumenty: R. Kuźniar, Prawa człowieka… op. cit., s. 197-208.
  2. K. Wójtowicz, Ochrona praw człowieka w Unii Europejskiej, (w:) B. Banaszak i inni, System ochrony     praw człowieka… op. cit., s. 199-220.
  3. J. Symonides, Karta Praw Podstawowych a konstytucja dla Europy, (w:) G. Michałowska (red.) Integracja europejska, instytucje, polityka, prawo. Księga pamiątkowa dla uczczenia 65-lecia Profesora Stanisława Parzymiesa, Warszawa 2003, s. 509-525.

ONZ – owski system ochrony praw człowieka

  1. struktura organizacyjna ONZ,
  2. normotwórcza działalność ONZ na rzecz praw człowieka,
  3. organy odpowiedzialne za ochronę praw człowieka w ONZ,
  4. procedury ochrony praw człowieka,
  5. rola Komitetu Praw Człowieka.
  6. Rola Rady Praw Człowieka
  7. Organy konwencyjne
  8. Wysoki Komisarz ds. Praw Człowieka

PODSTAWOWA LITERATURA:

  1. Wybory dokumentów:
  2. Mik C. (red.), Prawa człowieka w XXI wieku. Wyzwania dla ochrony prawnej, Wydawnictwo „Dom Organizatora”, Toruń, 2005.
  3. W obronie praw człowieka, Instytut Studiów Strategicznych, Kraków, 2004.
  4. Andrzejczuk R., Uzasadnienie prawa narodów do samostanowienia. Prawa człowieka podstawą prawa narodów do samostanowienia, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin, 2002.
  5. Redelbach A., Natura praw człowieka. Strasburskie standardy ich ochrony, Wydawnictwo „Dom Organizatora”, Toruń, 2001.
  6. Wiśniewski L., Ochrona praw człowieka w świecie, Bydgoszcz – Poznań 2000.
  7. Szkoła Praw Człowieka. Teksty wykładów, zeszyt 1 – 5, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 1998.
  8. Smyczyński T., Konwencja o Prawach Dziecka. Analiza i wykładnia, Poznań 1999.
  9. Rzepliński A. (red.), Prawa człowieka w społeczeństwie obywatelskim, Warszawa 1993.
  10. Rzepliński A. (red.), Prawa człowieka a Policja, Legionowo 1994.
  11. Redelbach A., Prawa naturalne, prawa człowieka, wymiar sprawiedliwości. Polacy wobec Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Toruń 2000.
  12. Redelbach A., Sądy a ochrona praw człowieka, Toruń 1999.
  13. Ochrona Praw Człowieka w systemie Prawa Europejskiego, Biuro Informacji Rady Europy, Biuletyn nr 3, 2003.
  14. Nowicki M. A., Wokół Konwencji Europejskiej, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 1992.
  15. Nowicki M. A., Nowy Europejski Trybunał Praw Człowieka. Wybór orzeczeń 1999-2004, Zakamycze 2005.
  16. Nowicki M. A., Kamienie milowe. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Warszawa 1996.
  17. Nowacka M., Sytuacja prawna osób homoseksualnych a regulacja związków partnerskich na tle prawno-porównawczym, Toruń 2004.
  18. Michałowska A., Komitet Praw Człowieka. Kompetencje, funkcjonowanie, orzecznictwo, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 1994.
  19. Malinowska I., Prawa człowieka w Unii Europejskiej, Warszawa 2005
  20. Łuszczuk M., Rzecznik Praw Obywateli Unii Europejskiej, UKIE, Warszawa 2000.
  21. Kuźniar R., Prawa człowieka. Prawo, instytucje, stosunki międzynarodowe, Warszawa 2004.
  22. Jasudowicz T., Orzecznictwo strasburskie, tom I, II, III, Toruń 1998 – 2000.
  23. Jasudowicz T., Administracja wobec praw człowieka, Toruń 1997.
  24. Jasudowicz T. (red.), Prawa człowieka w sytuacjach nadzwyczajnych, Toruń 1997.
  25. Jabłoński M., S. Jarosz – Żukowska, Prawa człowieka i systemy ich ochrony. Zarys wykładu, Wrocław 2004.
  26. Hołda J., Z. Hołda., D. Osrowska, J.A. Rybczyńska, Prawa człowieka. Zarys wykładu, Zakamycze 2004.
  27. Gronowska B, T. Jasudowicz, M. Balcerzak, M. Lubiszewski, R. Mizerski, Prawa człowieka i ich ochrona. Podręcznik dla studentów prawa i administracji, Toruń 2005.
  28. Gomien: D., Vademecum Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 1996.
  29. Florczak A., B. Bolechów (red.), Prawa człowieka w systemie prawa krajowego, Toruń 2006.
  30. Florczak A., B. Bolechów (red.), Historia i filozofia praw człowieka, Toruń 2006.
  31. Florczak A., B. Bolechów (red.), Prawa i wolności I i II generacji, Toruń 2006.
  32. Florczak A., B. Bolechów (red.), Prawa człowieka a stosunki międzynarodowe, Toruń 2006.
  33. Complak K (red.), Godnośc człowieka jako kategoria prawna, Wrocław 2001.
  34. Chmaj M., Ormowski W., Skrzydło W., Witkowski Z., Wróbel A., Wolności i prawa polityczne, Tom III, Zakamycze 2002.
  35. Banaszak B., Bisztyga A., Complak K., Jabłoński M., Wieruszewski R., Wójtowicz K., System ochrony praw człowieka, Zakamycze 2003.
  36. Adamczyk – Rotecka M., E. Bagińska, Z. Brodecki i inni, Ochrona praw jednostki, Warszawa 2004.
  37. Boć J. (red.), Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 roku, Wrocław 1997.
  38. Gronowska B., Jasudowicz T., Mik C., Prawa człowieka. Dokumenty międzynarodowe, Warszawa 1996.
  39. Hambura S., Muszyński M., Karta Praw Podstawowych z komentarzem, Bielsko – Biała 2001
  40. Henczel R. A., Maciejewska J., Podstawowe dokumenty Rady Europy z dziedziny polityki społecznej, Warszawa 1997.
  41. Jarosz – Żukowska S., Wojtatowicz A., Żukowski Ł, Prawa człowieka i systemy ich ochrony. Teksty źródłowe, Wrocław 2002.
  42. Jasudowicz T. (red.), Ochrona danych – standardy europejskie. Zbiór materiałów, Toruń 1998.
  43. Jasudowicz T. (red.), Europejskie standardy bioetyczne, Toruń 1998.
  44. Motyka K., Prawa człowieka. Wybór źródeł, Lublin 1996.
  45. Rzepliński A. (red.), Prawa człowieka a Policja. Wybór dokumentów Rady Europy i ONZ, Legionowo 1992.
  46. Wybór konwencji Rady Europy, Warszawa 1999.

Geneza ochrony praw człowieka

5/5 - (5 votes)

W nowoczesnym świecie rozwój praw człowieka od średniowiecza towarzyszył procesom demokratyzacji życia społecznego. Za początek ich kodyfikacji przyjmuje się Wielką Kartę Swobód wydaną w 1215 roku przez króla Jana bez Ziemi. Głosi ona, że żaden człowiek nie może być uwięziony, pozbawiony mienia, wyjęty spod prawa lub wygnany inaczej niż tylko na podstawie prawomocnego wyroku równych mu lub z mocy prawa krajowego.

W Polsce piastowskiej prawzory praw człowieka kształtowały się drogą zwyczajową i były związane z ochroną własności rycerskiej, a potem szlacheckiej i z wymiarem sprawiedliwości. Charakter praw politycznych, przysługujących ograniczonej liczebnie grupie panów duchownych i świeckich, można przypisać dokonywanej w ramach dynastii elekcji książąt i tak zwanych prawu oporu, pozwalającemu usunąć siłą władcę nadużywającego swych uprawnień. Od XV wieku nabierało znaczenia prawo stanowione. Przywilej czerwiński z 1422 roku przyniósł szlachcie zapewnienie, że król nie będzie zajmował ani konfiskował jej majątku bez wyroku sądowego, a sądy będą orzekały według prawa pisanego. Przywilej jedleński ( 1430 ) i krakowski ( 1433 ) ustaliły zasadę nietykalności osobistej szlachty.

Życie i własność zostały zabezpieczone normami prawa, przewidującego surowe kary za zabójstwo, uszkodzenie ciała, obrazę czci, kradzieże, gwałty na osobie i majątku. Aż do upadku Rzeczypospolitej istniały odrębne systemy prawa ziemskiego, miejskiego, wiejskiego i kościelnego. Konstytucja 3 Maja, przygotowana w duchu europejskiego Oświecenia, przyniosła mieszczanom swobody wyznaniowe i nietykalność osobistą. Chłopi takie prawo zyskali dopiero w konstytucji Księstwa Warszawskiego. Ona też wprowadzała przełomową normę zrównującą wszystkich wobec prawa. Po I wojnie światowej prawa polityczne w Polsce stały się powszechne dzięki wprowadzeniu w 1918 roku demokratycznej ordynacji wyborczej. Konstytucja z 1921 roku gwarantowała obywatelom równość wobec prawa, ochronę życia, wolności i mienia. Podstawą ścigania i wymiaru kary były wyłącznie obowiązujące ustawy. Zakazywała stosowania kar połączonych z udręczeniem fizycznym. Strażnikiem prawa czyniła niezawisłe sądy. Prawa wolnościowe obejmowały: wolność słowa, prasy, koalicji, sumienia i wyznania, nauki i nauczania, zamieszkiwania na obszarze państwa, wychodźstwa, nietykalności mieszkania i własności, tajemnicę korespondencji.

Konstytucja uwzględniała także po raz pierwszy w historii Polski prawa związane z ochroną pracy, macierzyństwa, prawo do bezpłatnej nauki w szkołach podstawowych i samorządowych. W wyniku nałożonych na Polskę zobowiązań traktatowych ochroną prawną konstytucji objęto mniejszości narodowe. W okresie międzywojennym Polska ratyfikowała konwencję o zwalczaniu handlu żywym towarem, konwencję o zwalczaniu handlu kobietami i dziećmi oraz konwencję w sprawie niewolnictwa. Po drugiej wojnie światowej do istniejących prawa dołączono prawa związane z ochroną zdrowia, korzystania ze zdobyczy kultury i wartości środowiska naturalnego. Zrównano prawa kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach życia społecznego.

Pełnię praw otrzymały dzieci pozamałżeńskie. W stanowych społeczeństwach Europy Zachodniej rozwój praw człowieka kształtował się na podstawie zwyczaju i adaptacji pewnych zasad prawa rzymskiego. W Anglii już w XVII i XVIII wieku respektowano równość wobec praw, nietykalność osobistą jednostki, niezawisłość sędziowską. Absolutyzm oświecony w Europie kontynentalnej spowodował zniesienie tortur, karom zaczęły podlegać tylko czyny uwzględnione w ustawach jako przestępcze. Pierwsze wpisane do konstytucji prawa obywatelskie znalazły się w nowelach ( 1789 – 1791 ) do konstytucji amerykańskiej z 1787 roku. Rewolucja Francuska przyjęła Deklarację praw człowieka i obywatela, uchwały w sprawie likwidacji feudalizmu, reformy sądownictwa i stosunków wewnętrznych. Katalog tych praw stał się częścią wstępną konstytucji z 1791 roku. Od Kongresu Wiedeńskiego przez cały XIX wiek kolejne państwa europejskie znosiły w swoich koloniach niewolnictwo.

Po wojnie secesyjnej uczyniły to również formalnie Stany Zjednoczone. W drugiej połowie XIX wieku zaczęło się upowszechniać ustawodawstwo socjalne i ustawodawstwo pracy. Prymat w tej dziedzinie wiodły bismarckowskie Niemcy, z których wzory czerpały inne państwa, w tym Francja i Anglia. Rozwój prawa człowieka dokonywany w duchu doktryn prawa naturalnego, a później doktryn liberalnych nie zawsze i wszędzie stanowił dostateczną przesłankę ich faktycznej realizacji. Utrzymujący się system kolonialny nie uznawał praw antydyskryminacyjnych ze względu na rasę, nie dopuszczał też na podporządkowanych terytoriach postępowego ustawodawstwa metropolii. Zrównanie praw politycznych i społecznych Murzynów w USA dokonywało się do lat 60. XX wieku. Powszechność praw wyborczych do II wojny światowej, a po niej jeszcze w kilkudziesięciu państwach, była ograniczana przez zasadę domicylu, umiejętność pisania, cenzus majątkowy lub wysoką granicę wieku. Kobiety najwcześniej ( poza niektórymi stanami w USA ) uzyskały prawa wyborcze w Nowej Zelandii ( w 1893 roku ), ale dopiero po II wojnie światowej we Francji, Włoszech, Szwajcarii i w innych państwach.

Systemy ochrony praw człowieka. Systemy międzynarodowe

5/5 - (3 votes)

Najwcześniej poddano międzynarodowej regulacji prawa człowieka w czasie konfliktów zbrojnych. Wiążą się one z inicjatywnością Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Pod patronatem tej organizacji państwa poprzez wielostronne porozumienia zawierane w Genewie ( 1864, 1906, 1929 ) stworzyły tak zwane prawo humanitarne. Jego najnowszą wersję stanowią cztery Konwencje genewskie uchwalone 12 VIII 1949 roku:

  1. o polepszeniu losu rannych i chorych w armiach czynnych;
  2. o polepszeniu losu rannych, chorych i rozbitków, członków marynarki wojennej na morzu;
  3. o traktowaniu jeńców wojennych;
  4. o ochronie osób cywilnych. Uzupełnieniem konwencji są Protokoły dodatkowe przyjęte 8 VI 1977 roku.

Konwencje przewidują miedzy innymi, że ranni i chorzy mają być traktowani w sposób humanitarny niezależnie od przynależności narodowej, rasowej, religijnej czy światopoglądowej, nie będą dobijani, narażeni na zakażenie, pozostawiani bez pomocy lekarskiej lub opieki, wykorzystywani do doświadczeń biologicznych. Jeńcom wojennym konwencje gwarantują poszanowanie osoby i czci, wyżywienie, odpowiednie warunki zamieszkania i higieny, możliwość uczestniczenia w obrzędach religijnych i zajęciach fizycznych, opiekę medyczną, swobodę korespondencji.

W stosunku do ludności cywilnej konwencje zabraniają stosowania terroru, bombardowania domów i środków transportu, niszczenia dóbr niezbędnych do przeżycia: zapasów żywności, zbiorników z wodą do picia, a także zapór i ośrodków produkcji elektronuklearnej. Nie pozwalają na przesiedlania i deportacje z terenów okupowanych ani na przymusową pracę na rzecz działań wojennych. Zakazują rabunku i konfiskaty własności prywatnej. Nakładają na państwa obowiązek ścigania i karania osób, które naruszyły konwencję, niezależnie od ich obywatelstwa. Przed II wojną światową powstały prawa szczegółowe przyjęte przez państwa w ramach Międzynarodowej Organizacji Pracy.

Organizacja koncentrowała się na ograniczaniu bezrobocia i zmniejszaniu jego skutków. Temu służyły konwencje zobowiązujące między innymi do ubezpieczenia do bezrobocia i tworzenia biur pośrednictwa pracy, a także zalecenia dotyczące organizowania robót publicznych. Państwa zgodziły się przyjąć normy związane z minimalnym wynagrodzeniem, bezpieczeństwem pracy w niektórych działach przemysłu, chorobami zawodowymi, godzinami pracy w zakładach produkcyjnych, wypoczynkiem, ubezpieczeniem na wypadek choroby i na starość.

Odległą historię mają wreszcie międzynarodowe porozumienia dotyczące praw mniejszości narodowych i uchodźców. Pierwsze z nich wiązały swą genezę z Konferencją Berlińską z 1878 roku. W rozwiniętej formie wynikały z traktatów pokojowych zawartych z państwami pokonanymi w I wojnie światowej ( z wyjątkiem Traktatu Wersalskiego z Niemcami ) i stanowiły odpowiedź na zmiany terytorialne, jakie zaszły po rozpadzie istniejących wcześniej imperiów. Ich uzupełnieniem były traktaty mniejszościowe zawarte przez główne mocarstwa z Polską, Rumunią, Czechosłowacją, Grecją i Jugosławią. Nakładały one na państwa obowiązek niedyskryminacyjnego traktowania mniejszości, umożliwiania im tworzenia szkolnictwa narodowego, uszanowania świąt i tradycji. Realizacja tych praw została poddana nadzorowi Ligi Narodów. Przyjmowała ona skargi jednostek i grup mniejszościowych na państwa, których byli obywatelami. Deklaracje o przestrzeganiu praw mniejszości musiały również składać kraje bałtyckie przystępujące do Ligi.

Podobne przesłanki skłoniły Ligę Narodów do ochrony uchodźców. Ochrona obejmowała grupy etniczne ( Rosjan po rewolucji październikowej ) i osoby pochodzące z określonych terytoriów (Ormian z dawnego Imperium Osmańskiego, uciekinierów z Niemiec, Austrii i z Sudetów po ich aneksji ), które musiały ze względu na grożące im prześladowania opuścić miejsca zamieszkania, często bez dokumentów i dobytku. Instytucje powoływane przez Ligę Narodów, służyły rozwiązywaniu problemów tych ludzi przez organizowanie działalności humanitarnej, programy przesiedleńcze, wydawanie tymczasowych dokumentów, rozwiązywanie kwestii zatrudnienia. II wojna światowa dowiodła, że istniejące porozumienia państw nie chronią najważniejszych praw ludzkich, wewnętrzne gwarancje ustawowe zaś łatwo załamują się w okresie kryzysów.

To zrodziło nową koncepcję praw człowieka, wiążącą je z budowanym po wojnie ładem międzynarodowym. W konsekwencji obowiązek ich przestrzegania został wprowadzony do traktatów pokojowych z Bułgarią, Finlandią, Rumunią, Węgrami, Włochami (1947) i Austrią (1955). Międzynarodową ochroną objęto prawa podstawowe – najistotniejsze, nienaruszalne niezależnie od okoliczności, miejsca i czasu oraz wiele innych praw, które na zasadzie kompromisu zaakceptowały państwa uczestniczące w ich tworzeniu. Obecnie systemy międzynarodowej ochrony praw człowieka, acz ciągle niepełne i niedoskonałe, stanowią niekwestionowany dorobek legislacyjny współczesnych społeczeństw.

Biorąc pod uwagę podmiot i przedmiot regulacji oraz terytorialny zakres funkcjonowania, systemy te można podzielić na: uniwersalny (powszechny) i regionalne oraz ogólne i szczegółowe (partykularne). System uniwersalny obejmuje wszystkie państwa. Jego część ma charakter prawa powszechnego, obowiązującego wszystkie państwa, niezależnie od tego, czy formalnie je zaakceptowały. Dzieli się na ogólny, to znaczy zawierający normy kompleksowo regulujące najważniejsze prawa i wolności człowieka (na przykład Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych) i szczegółowe, związane z pewnymi grupami ludzi (na dziećmi) lub pewnymi sytuacjami (na przykład Konwencje genewskie)

Systemy regionalne odnoszą się tylko do ludności zamieszkującej dany obszar i wiążą państwa będące jego sygnatariuszami. Mogą mieć również wymiar ogólny ( na przykład europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności ) lub szczegółowy ( na przykład europejska Konwencja o zapobieganiu torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu ). Najważniejszymi dokumentami uniwersalnego systemu ochrony praw człowieka są w ogólnym zakresie regulacji Karta Narodów Zjednoczonych, Powszechna deklaracja praw człowieka i Pakty praw człowieka. Karta Narodów Zjednoczonych będąca głównym traktatem o globalnym zasięgu, zarysowuje problem, przyjmując za jeden z celów działania organizacji rozwijanie i wspieranie praw człowieka i podstawowych wolności dla wszystkich bez względu, płeć język lub religię.

Rozwinięcie tych treści znalazło w Powszechnej deklaracji praw człowieka, przyjętej w Paryżu 10 XII 1948 roku. Gwarantuje ona prawo do życia, wolności, bezpieczeństwa osobistego, podmiotowości i ochrony prawnej, ochrony przed dyskryminacją, nietykalności osobistej, zawierania małżeństwa, ochrony życia prywatnego, rodziny, macierzyństwa, mieszkania, korespondencji, honoru i reputacji obywatelstwa, opuszczenia własnego kraju i powrotu do niego, ubieganie się o azyl w innych państwach, własności, udziału w rządzeniu krajem i dostępu do służby publicznej, zabezpieczenia społecznego, pracy, jej odpowiednich warunków i wynagradzania za nią, zabezpieczenia przed bezrobociem, do odpoczynku, do odpowiedniego poziomu życia, nauki, uczestniczenia w życiu kulturalnym, tworzenia związków zawodowych.

Deklaracja zakazuje niewolnictwa i poddaństwa, stosowania tortur nieludzkiego traktowania, arbitralnego zatrzymania, aresztowania lub wygnania. Przyjmuje zasadę domniemania niewinności, wolności myśli, sumienia, religii, posiadania poglądów i wypowiadania ich, poruszania się i osiedlania się w granicach państwa, gromadzenia się i zrzeszania. Deklaracja ma charakter polityczny i moralny. Stanowiła i stanowi źródło inspiracji dla ustawodawstwa wewnętrznego państw, dla konwencji regionalnych i partykularnych oraz dla ogólnej idei Paktów praw człowieka.

Dzisiejszy poziom rozwoju praw człowieka

5/5 - (5 votes)

Dzisiejszy poziom rozwoju praw człowieka pozwala wyodrębnić:

1. Prawa pierwszej generacji, obejmujące prawa osobiste jednostek i prawa polityczne, np. prawo do życia, równość wobec prawa, prawo do uczestniczenia w życiu publicznym.

2. Prawa drugiej generacji, obejmujące prawa społeczne, gospodarcze i kulturalne, a więc prawa służące zabezpieczeniu bytu materialnego jednostek, ich rozwoju fizycznego i duchowego, na przykład prawo do pracy, prawo do informacji.

3. Prawa trzeciej generacji, obejmujące na przykład prawo do nieskażonego środowiska, prawo do pokoju, prawo do demokracji.

Prawa jednostki stale ulegają ciągłemu rozszerzeniu. Określa się nowe praw, rozszerzając płaszczyznę ich występowania na coraz to nowe sfery życia (np. prawo do eutanazji czy aborcji). Jak uważa R. Kuźniar, zagadnienie eutanazji jest ogromnym problemem w kontekście praw człowieka. Tradycyjne podejście do praw człowieka odrzuca eutanazję, która jest sprzeczna np. z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.[1]

[1] R. Kuźniar, Prawa człowieka. Prawo, instytucje, stosunki międzynarodowe, Warszawa 2000, s. 46.